Chân phù to như cột đình
Đại tá BSCKII Đặng Biên Cương, Chủ nhiệm Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội) cho biết, bệnh thận mạn, hội chứng thận hư xảy ra khi màng lọc cầu thận bị tổn thương, khiến protein, thành phần quan trọng của cơ thể bị thất thoát qua nước tiểu. Hệ quả là người bệnh xuất hiện phù mềm (ở mắt, mặt rồi lan xuống chân), nước tiểu nhiều bọt, kèm theo rối loạn mỡ máu.
Tình trạng mất protein kéo dài không chỉ làm suy giảm thể trạng mà còn khiến nhiều người rơi vào hai thái cực: Hoặc kiêng khem quá mức dẫn đến suy dinh dưỡng hoặc ăn bù vô tội vạ khiến thận càng quá tải.
Trường hợp bệnh nhân N.V.H (45 tuổi, quê Hà Nội) là ví dụ điển hình. Đến Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 khám định kỳ, bệnh nhân kể, hồi mới phát bệnh, nhìn đôi chân phù to như cột đình, đi lại khó khăn, bà không khỏi lo lắng.
“Lúc đó cứ nghe ai bảo ăn gì tốt cho thận là tôi ăn nấy, kết quả là chỉ số xét nghiệm càng xấu hơn, phải đến viện để điều trị”, bà H. kể lại.
4 nguyên tắc dinh dưỡng “vàng”
Bác sĩ Cương nhấn mạnh, trong điều trị hội chứng thận hư, thuốc là điều kiện cần nhưng dinh dưỡng mới là điều kiện đủ.
“Nhiều bệnh nhân đến với chúng tôi trong tình trạng suy dinh dưỡng nặng vì chỉ dám ăn cơm trắng muối vừng, hoặc ngược lại, tình trạng thận hư nhanh hơn do ăn quá nhiều protein để bù vào lượng đã mất đi. Chế độ ăn phải được cá thể hóa, cân bằng để vừa bù đắp lượng protein mất đi vừa giảm tối đa áp lực cho thận”, bác sĩ Cương nói.
Từ thực tế lâm sàng, Chủ nhiệm Khoa Dinh dưỡng đưa ra 4 nguyên tắc dinh dưỡng giúp người mắc hội chứng thận hư kiểm soát tốt:
Ăn đủ đạm, tránh quá tải cho thận: Người bệnh thường mắc sai lầm phổ biến là cố ăn thật nhiều thịt cá để bù protein bị mất. Thực tế, nạp quá nhiều đạm sẽ buộc thận phải hoạt động nhiều hơn để xử lý chất thải, làm bệnh nặng thêm.
Do đó, người bệnh chỉ nên bổ sung khoảng 1-1,3g protein/kg cân nặng/ngày, trong đó 60% là đạm chất lượng cao từ thịt nạc, cá, trứng, sữa. Việc chia nhỏ khẩu phần theo từng bữa giúp cơ thể hấp thu tốt hơn và giảm áp lực cho thận.
Giảm muối để kiểm soát phù nề: Muối là “thủ phạm” khiến cơ thể giữ nước và làm tăng huyết áp. Muối không chỉ đến từ gia vị mà còn “ẩn” trong thực phẩm chế biến sẵn như mì ăn liền, đồ hộp, dưa muối. Người bệnh cần đọc kỹ thành phần và duy trì chế độ ăn nhạt, tổng lượng muối không quá 5g/ngày.
Hạn chế chất béo xấu, chú ý món nước: Hội chứng thận hư thường đi kèm rối loạn mỡ máu, do đó cần giảm tiêu thụ chất béo bão hòa. Người bệnh nên tránh da gia cầm, hạn chế thịt đỏ và ưu tiên các nguồn chất béo lành mạnh.
Các món nước như phở, bún, miến tưởng nhẹ nhưng thực chất chứa nhiều muối và chất béo từ nước dùng, đặc biệt nếu ninh từ xương hoặc nhiều mỡ. Đây là “cái bẫy” dinh dưỡng nhiều người không để ý.
Uống nước đúng cách: Nếu không bị phù, mỗi ngày người bệnh có thể uống khoảng 40ml nước trên mỗi kg cân nặng.
Tuy nhiên, khi đang trong giai đoạn phù, công thức cần tuân thủ nghiêm ngặt là: Lượng nước uống = Lượng nước tiểu ngày hôm trước + 500ml (không tính lượng nước từ canh, súp hoặc nước dùng, không tính lượng nước khi uống thuốc).
Người bệnh thận nếu ăn uống sai cách không chỉ làm tăng gánh nặng cho thận mà có thể khiến chức năng thận suy giảm nhanh, biến chứng nặng hơn.
Người mắc bệnh thận ăn nhiều chuối có thể bị tăng kali máu dẫn tới các triệu chứng khó thở, tim đập nhanh, buồn nôn, nôn.
