Các nước nào ở Đông Nam Á có tay lái thuận giống ở Việt Nam?
Bên cạnh sự đa dạng về văn hóa, lịch sử và ngôn ngữ, các quốc gia Đông Nam Á còn áp dụng hai hệ thống quy tắc giao thông trái ngược nhau. Một số nước quy định phương tiện đi bên phải đường như Việt Nam, trong khi nhiều quốc gia khác lại đi bên trái. Điều này kéo theo sự khác biệt về thiết kế ô tô, từ vị trí vô-lăng đến nhiều tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan.
Theo thống kê của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (Association of Southeast Asian Nations – ASEAN) công bố trên trang web chính thức, nhóm nước lưu thông bên phải đường, sử dụng ô tô tay lái bên trái (tay lái thuận), gồm 5 quốc gia: Việt Nam, Lào, Campuchia, Myanmar và Philippines.
Trong khi đó, nhóm nước lưu thông bên trái đường, sử dụng ô tô tay lái bên phải (tay lái nghịch), gồm 6 quốc gia: Thái Lan, Malaysia, Singapore, Indonesia, Brunei và Timor-Leste.
Nhìn rộng ra thế giới, theo thống kê của báo The Times of India (tờ báo lâu đời của Ấn Độ), khoảng 2/3 số quốc gia và vùng lãnh thổ hiện nay quy định phương tiện giao thông đi bên phải đường, bao gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Hàn Quốc, phần lớn các nước châu Âu và Nam Mỹ.
Ngược lại, khoảng 1/3 quốc gia và vùng lãnh thổ còn lại vẫn duy trì quy tắc lưu thông bên trái, chủ yếu tập trung tại Anh, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia, New Zealand cùng nhiều nước từng chịu ảnh hưởng của Anh.
Như vậy, Việt Nam cùng với Lào, Campuchia, Myanmar, Philippines nằm trong nhóm các quốc gia áp dụng hệ thống giao thông phổ biến hơn trên thế giới.
Với sự khác nhau trong quy tắc giao thông và bố trí vô-lăng, ngay trong khu vực Đông Nam Á, việc di chuyển giữa các quốc gia cũng có thể khiến tài xế phải thay đổi hoàn toàn thói quen lái xe.
Chẳng hạn, từ Việt Nam sang Lào hay Campuchia, quy tắc giao thông gần như không thay đổi. Tuy nhiên, nếu sang Thái Lan hoặc Malaysia, người lái phải làm quen với việc xe chạy bên trái đường, vô-lăng đặt bên phải và nhiều quy tắc ưu tiên cũng được đảo ngược.
Dấu ấn của lịch sử của các nước Đông Nam Á
Trên thực tế, việc một quốc gia lựa chọn đi bên trái hay bên phải đường không xuất phát từ yếu tố kỹ thuật của ô tô, mà chủ yếu được quyết định bởi lịch sử.
Theo Cẩm nang du lịch do Cục Du lịch, Bộ Du lịch và Thể thao Thái Lan xuất bản, được đăng trên trang web của ASEAN, từ nhiều thế kỷ trước, tại châu Âu, người cưỡi ngựa thường đi bên trái để tay phải (vốn thuận hơn) có thể dễ dàng rút kiếm hoặc tự vệ khi gặp người đi ngược chiều. Truyền thống này sau đó được Đế quốc Anh duy trì và áp dụng trên toàn bộ hệ thống thuộc địa.
Đó cũng là lý do Malaysia, Singapore và Brunei vẫn lưu thông bên trái cho đến ngày nay. Hệ thống giao thông, hạ tầng, biển báo, đào tạo lái xe cũng như ngành công nghiệp ô tô tại các quốc gia này đều phát triển theo tiêu chuẩn xe tay lái (vô-lăng) bên phải.
Thái Lan dù chưa từng trở thành thuộc địa của Anh, quốc gia này vẫn quyết định duy trì lưu thông bên trái từ rất sớm để đồng bộ với các nước láng giềng có quan hệ thương mại mật thiết như Malaysia hay Myanmar thời bấy giờ. Quy định này được giữ nguyên suốt hơn một thế kỷ và trở thành một phần của hệ thống giao thông hiện đại tại Thái Lan.
Indonesia cũng là ngoại lệ thú vị. Dù từng là thuộc địa của Hà Lan – một quốc gia lưu thông bên phải nhưng xứ vạn đảo vẫn duy trì hệ thống đi bên trái vốn đã hình thành từ thời kỳ trước. Khi giành độc lập, Indonesia không thay đổi quy định vì chi phí chuyển đổi quá lớn và có thể gây xáo trộn toàn bộ mạng lưới giao thông.
Khác với nhóm quốc gia kể trên, Việt Nam, Lào và Campuchia chịu ảnh hưởng mạnh từ quy tắc giao thông của Pháp trong thời kỳ Đông Dương.
Sau khi Pháp chuyển sang lưu thông bên phải từ cuối thế kỷ XVIII dưới thời Napoleon, quy chuẩn này cũng được áp dụng tại các thuộc địa. Hệ thống đường sá, biển báo, phương tiện và đào tạo lái xe ở Đông Dương đều được xây dựng theo tiêu chuẩn xe tay lái bên trái, phương tiện lưu thông bên phải đường.
Trong khu vực, Philippines và Myanmar lại có câu chuyện riêng. Theo tài liệu của Asean.org, Philippines từng lưu thông bên trái trong giai đoạn đầu thế kỷ XX nhưng chuyển sang đi bên phải sau Chiến tranh thế giới thứ hai để phù hợp với hệ thống xe do Mỹ sản xuất.
Myanmar cũng từng đi bên trái, trước khi bất ngờ quyết định chuyển sang lưu thông bên phải vào năm 1970. Tuy nhiên, do nguồn xe nhập khẩu từ Nhật Bản và Thái Lan vẫn chiếm đa số, đến nay quốc gia này vẫn xuất hiện khá nhiều ô tô có vô-lăng đặt bên phải nhưng lại lưu thông trên phần đường bên phải.
Có thể thấy, việc đi bên trái hay bên phải không quyết định mức độ an toàn của giao thông. Điều quan trọng là toàn bộ hệ thống từ hạ tầng, phương tiện, biển báo đến người tham gia giao thông phải được thiết kế và vận hành theo cùng một chuẩn thống nhất.
Chính những dấu ấn lịch sử hàng trăm năm trước đã tạo nên “bản đồ giao thông” đặc biệt của Đông Nam Á ngày nay, nơi chỉ cần vượt qua một cửa khẩu, người lái xe có thể phải thay đổi hoàn toàn thói quen cầm lái.
(Tổng hợp)
Bạn có góc nhìn thế nào về nội dung trên? Hãy để lại bình luận bên dưới hoặc chia sẻ bài viết về Báo VietNamNet theo email: otoxemay@vietnamnet.vn. Các nội dung phù hợp sẽ được đăng tải. Xin cảm ơn!
