Trong ký ức của nhiều thế hệ ở các vùng quê Việt Nam, cây vông nem với những chùm hoa đỏ rực rỡ là hình ảnh quen thuộc. Loại cây thân gỗ này thường được trồng lấy bóng mát, dựng hàng rào hoặc xuất hiện trầm mặc quanh các sân đình chùa. Không chỉ vậy, vông nem còn là một kho thuốc thu nhỏ được lưu truyền qua nhiều đời.
Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, cây vông nem (tên khoa học Erythrina variegata) là cây gỗ có hoa đỏ, lá vông có vị đắng nhạt, tính bình.
Trong các tài liệu y học phương Đông, loại lá này thường được ứng dụng theo hướng hỗ trợ an thần, giúp thư cân và giảm đau nhẹ. Ở một số địa phương, người dân dùng lá vông nem giã nát để đắp ngoài da giảm sưng đau hoặc phối hợp trong các bài thuốc điều trị bệnh trĩ, đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh các công dụng mở rộng này chủ yếu vẫn dựa trên kinh nghiệm dân gian.
Các nghiên cứu khoa học hiện đại cho thấy, trong cả lá và vỏ của cây vông nem đều chứa các alkaloid đặc trưng như erythralin, erysodin hay erythravin. Một số nghiên cứu thực nghiệm chuyên sâu chỉ ra các hoạt chất tự nhiên này sở hữu khả năng tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương.
“Khi đi vào cơ thể, chúng hỗ trợ quá trình an thần, làm dịu và giảm bớt các biểu hiện lo âu, đồng thời kéo dài thời gian ngủ trên các mô hình động vật thí nghiệm. Kết quả thực chứng từ phòng thí nghiệm đã phần nào lý giải vì sao người dân nhiều đời nay tin dùng lá vông để hỗ trợ những người gặp chứng khó ngủ”, Tiến sĩ Phương nói.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Ngô Đức Phương lưu ý, chứng mất ngủ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân phức tạp khác nhau, từ áp lực căng thẳng, rối loạn lo âu tâm lý cho đến các bệnh lý nội khoa tiềm ẩn hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc tây y.
Nếu tình trạng mất ngủ diễn ra nghiêm trọng, kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng, người bệnh tuyệt đối không nên tự điều trị tại nhà mà cần đến các cơ sở y tế thăm khám nhằm xác định nguyên nhân. Lá vông nem chỉ nên được xem như biện pháp hỗ trợ, phù hợp cho trường hợp mất ngủ ở mức độ nhẹ hoặc thoáng qua do sinh hoạt.
Bên cạnh đó, nhóm đối tượng đặc biệt như phụ nữ đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ, người đang sử dụng các loại thuốc an thần cần thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Một lưu ý khác là lá vông có tác dụng an thần nhẹ, có thể gây ra trạng thái lơ mơ. Sau khi sử dụng loại thảo dược này, người dân không nên lái xe hoặc vận hành các loại máy móc phức tạp nếu cảm thấy buồn ngủ, nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho bản thân và cộng đồng.
Không chỉ là thực phẩm, hạt ý dĩ còn được dùng như vị thuốc quý hỗ trợ người mắc các bệnh tiểu đường, viêm đa khớp…
Không chỉ được biết đến với công dụng lợi tiểu, hỗ trợ các bệnh lý về đường tiết niệu, cây cối xay còn xuất hiện phổ biến trong nhiều bài thuốc dân gian cải thiện tình trạng ù tai, nghe kém.
Trong y học cổ truyền, cỏ mực (cây nhọ nồi) có vị ngọt, chua, tính mát, quy kinh can, thận, giúp lương huyết, bổ huyết, dưỡng can thận, hỗ trợ kích thích mọc tóc, kéo dài pha phát triển của tóc.
