Suốt tất cả những năm tháng ấy, 9 năm chỉ có một danh hiệu, 11 năm không thật sự tiến gần tới chức vô địch quốc nội, 12 năm không thắng nổi một trận nào ở vòng knock out Champions League, hy vọng mong manh về cuộc tái hợp với Real Madrid vẫn lẩn khuất đâu đó như một ngọn lửa cũ chưa tắt hẳn.
 |
Giai đoạn của ông tại Madrid từ năm 2010 đến 2013 đầy biến động, ngay cả theo tiêu chuẩn của Mourinho. Nhưng chủ tịch Florentino Pérez vẫn dành cho ông một sự ưu ái đặc biệt, rất lâu sau khi nhiều nhân vật trong giới tinh hoa bóng đá châu Âu đã xem Mourinho là người của quá khứ.
Câu chuyện ấy giống như một nhân vật phản anh hùng có thêm một cơ hội cuối để tìm lại hạnh phúc, một cơ hội cuối để chứng minh với thế giới rằng ông đã bị đối xử bất công.
Nó cũng rất hấp dẫn nếu nhìn từ phía Real Madrid. Làm thế nào mà từ vị thế tưởng như ổn định hiếm có, cộng thêm thành công quen thuộc sau một chức vô địch Champions League nữa dưới thời Carlo Ancelotti năm 2024, câu lạc bộ lớn nhất thế giới lại lạc lối nghiêm trọng đến mức chỉ sau hai năm, Mourinho trở thành lựa chọn khả thi duy nhất trong mắt Pérez?
Sau mùa thứ hai liên tiếp chứng kiến một tập thể rất giàu tài năng không đạt kỳ vọng ở cả La Liga lẫn Champions League, Pérez quyết định đã đến lúc cần một nhà kỷ luật thép, một HLV có thể cai quản phòng thay đồ bằng bàn tay cứng rắn. Vì thế mới có Mourinho.
Nhưng Pérez có thật sự biết mình muốn gì không? Mùa hè năm ngoái, ông bổ nhiệm Alonso với niềm tin rằng thành công của cựu tiền vệ Tây Ban Nha tại Bayer Leverkusen có thể được tái hiện ở Bernabéu. Nhưng vị chủ tịch lại từ bỏ “dự án mới” ấy gần như ngay khi rắc rối đầu tiên xuất hiện.
Ông từng gây phẫn nộ khắp Tây Ban Nha khi lôi kéo HLV đội tuyển quốc gia Julen Lopetegui ngay trước thềm World Cup 2018, nhưng cũng từ bỏ lựa chọn ấy chỉ sau 138 ngày. Những HLV thật sự thành công tại Real Madrid trong thế kỷ 21 thường là những người trầm lặng hơn, ít căng thẳng hơn, ít can thiệp trực diện hơn như Vicente del Bosque, Ancelotti hay Zinedine Zidane.
Đó chính là thế giới mà Pérez đã tạo ra. Các cầu thủ được đặt lên bệ thờ, từ làn sóng galacticos đầu tiên đầu thập niên 2000 với Raul Gonzalez, Roberto Carlos, Luis Figo, Zidane, Ronaldo và David Beckham, đến thế hệ tiếp theo ở nhiệm kỳ hai của Pérez với Cristiano Ronaldo, Kaka, Alonso và Karim Benzema rồi thế hệ ngôi sao mới gồm Rodrygo, Vinícius Júnior, Jude Bellingham và Kylian Mbappé.
 |
Đó là thứ văn hóa mà Mourinho từng chiến đấu để áp đặt quyền lực trong nhiệm kỳ đầu tại Madrid. Những va chạm lớn nhất xảy ra với Iker Casillas và Sergio Ramos, nhưng ông cũng mâu thuẫn với Cristiano Ronaldo, Benzema và nhiều người khác. Cũng như các trận chiến khác mà ông tham gia, với Guardiola và Barcelona, với giới chức bóng đá Tây Ban Nha, với nhiều nhân vật hậu trường ở Madrid, tác động để lại là sự bào mòn tinh thần cho tất cả mọi người.
Ông thắng một số trận chiến ngắn hạn, khi đánh bại Barcelona rực rỡ của Guardiola để giành Copa del Rey mùa đầu tiên, rồi vô địch La Liga ở mùa thứ hai đồng thời vào ba bán kết Champions League. Nhưng cuối cùng, ông thua cả cuộc chiến.
Có những thời điểm, ranh giới thành bại rất mong manh. Nhưng đến mùa thứ ba đầy khó khăn, mà thời đó mùa thứ ba của Mourinho gần như luôn khó khăn sau hai năm đầu trôi chảy, tất cả đều nhận ra rằng ông và các cầu thủ đã chán ngấy nhau. Như chính Mourinho nói hồi tháng 2 năm nay, khi chuẩn bị gặp lại Madrid trên cương vị HLV Benfica, đó là một giai đoạn “khó khăn, dữ dội, gần như bạo lực”.
Và đó là Mourinho ở đỉnh cao hoặc ít nhất là ngay sau đỉnh cao. Đó là Mourinho của những mối quan hệ cuồng nhiệt với các CLB và cầu thủ mà ông dẫn dắt như Porto, Chelsea, Inter. Ai cũng biết nó sẽ không kéo dài mãi nhưng hành trình ấy luôn đáng để đánh đổi. Madrid là lần đầu tiên người ta có thể tự hỏi, bất chấp hai danh hiệu, liệu việc bổ nhiệm Mourinho có đáng với tất cả biến động và sự tiêu cực đi kèm hay không.
Trong thập kỷ qua, những thành công như League Cup và Europa League cùng Manchester United năm 2017, vị trí thứ hai Premier League một năm sau đó hay Conference League với Roma năm 2022 đều bị lấn át bởi tranh cãi và cảm giác bất hòa luôn lởn vởn xung quanh.
Ông trụ hai năm rưỡi ở nhiệm kỳ hai tại Chelsea, hai năm rưỡi ở Manchester United, 17 tháng tại Tottenham, hai năm rưỡi ở Roma, 14 tháng tại Fenerbahce và đến nay là tám tháng tại Benfica, nơi ông vẫn được chào đón nếu muốn ở lại. Công việc nào cũng có thăng trầm. Nhưng hơn một thập kỷ qua, không còn thành tựu nào đạt tới mức mà chính Mourinho thời còn mỉa mai những HLV về nhì có thể xem là đáng tự hào.
Trong thập niên 2010, khi bóng đá được định hình bởi lối chơi kiểm soát phóng khoáng của Guardiola và cường độ gegenpressing của Jurgen Klopp, phương pháp của Mourinho trở nên cũ kỹ. Trong khi Guardiola và Klopp truyền năng lượng cho cầu thủ, Mourinho lại có vẻ bực bội với một thế hệ mà ông cho là thiếu sự cứng cỏi và tinh thần không bao giờ bỏ cuộc như Jorge Costa ở Porto, John Terry và Frank Lampard ở Chelsea, Javier Zanetti và Marco Materazzi ở Inter hay chính Alonso và Arbeloa, hai trợ thủ đáng tin cậy nhất của ông tại Madrid.
Vậy nếu tiếp quản Madrid mùa tới, ông sẽ xử lý thế nào với những thách thức khi làm việc cùng Bellingham, Vinícius Jr và Mbappé, những người đã được đối xử như siêu sao từ cuối tuổi teen? Hay Valverde và Tchouameni, hai cầu thủ mà hành vi trong tuần này dẫn tới phiên kỷ luật hôm thứ Sáu và mỗi người bị phạt 500.000 euro? Hoặc ở một góc nhìn khác, Trent Alexander-Arnold người có cách chơi sáng tạo ở vị trí hậu vệ biên gần như không thể ít phù hợp hơn với giáo án Mourinho?
 |
Với Vinícius Jr, câu chuyện còn nhạy cảm hơn. Chỉ chưa đầy ba tháng trước, anh từng trở thành mục tiêu của những lời lẽ phân biệt đối xử từ phía Benfica trong một trận Champions League tại Lisbon.
Điều khiến Vinícius và một số đồng đội khó quên là phản ứng của Mourinho sau trận. Thay vì đặt trọng tâm vào hành vi xấu xí trên khán đài, Mourinho lại cho rằng mọi chuyện có thể đã không xảy ra nếu Vinícius không “khiêu khích 60.000 người trong sân” bằng màn ăn mừng sau bàn thắng duy nhất của trận đấu.
Các nguồn tin thân cận với Vinícius nói với The Athletic rằng họ không xem khả năng Mourinho trở lại Madrid là vấn đề. Nhưng sự việc ấy vẫn là một lời nhắc đáng chú ý về con người Mourinho. Ông luôn có xu hướng bảo vệ đội bóng của mình bằng mọi giá, kể cả khi cách bảo vệ đó tạo ra thêm tranh cãi.
Điều này từng xuất hiện trong nhiệm kỳ đầu của Mourinho tại Madrid. Ban đầu, tâm lý “cả thế giới chống lại chúng ta” có thể giúp đội bóng đoàn kết và bùng nổ. Nhưng khi bị đẩy đi quá xa, nó lại dễ biến thành nguồn căng thẳng, chia rẽ và mất kiểm soát.
Rất dễ để tin rằng mọi chuyện đã thuộc về quá khứ. Người ta có thể hình dung Mourinho trở lại sân tập Valdebebas, nói những điều đúng đắn, đặt ra những yêu cầu rõ ràng và nhanh chóng nhận được sự ủng hộ từ ban lãnh đạo, cầu thủ, CĐV lẫn truyền thông.
Chúng ta đã thấy chu kỳ ấy quá nhiều lần. Khi mới đến, Mourinho luôn biết cách tạo ra cảm giác hứng khởi. Ông có sức hút, có sự duyên dáng và đôi khi còn tạo cảm giác rằng tuổi tác đã khiến mình mềm mại hơn. Nhưng bài kiểm tra thật sự luôn đến sau giai đoạn đầu êm đẹp ấy.
Càng rời xa những năm tháng huy hoàng, Mourinho càng bị nhìn nhận như một HLV thuộc về quá khứ. Sau khi Man United bị Sevilla loại khỏi Champions League năm 2018, Marca từng ví ông như “một ngôi sao rock hết thời”, người vẫn sống bằng những bản hit cũ.
 |
Cách ví von ấy khi đó có thể hơi nặng lời. Nhưng những năm sau đó, khi Mourinho quanh quẩn ở Europa League, Conference League, rồi làm việc tại Thổ Nhĩ Kỳ và Bồ Đào Nha, cảm giác ấy ngày càng rõ hơn. Đỉnh cao bóng đá dường như đã ở rất xa phía sau ông.
Một cái kết đẹp sẽ là Mourinho trở lại Bernabeu, tìm lại phiên bản mạnh mẽ nhất của mình, rồi biến một tập thể đầy tài năng nhưng thiếu ổn định thành đội bóng kỷ luật, chắc chắn và đủ bản lĩnh để chinh phục các danh hiệu lớn. Nhưng câu hỏi lớn vẫn còn đó. Liệu đó là sự tái sinh thật sự, hay chỉ là một bản nhạc cũ được phát lại thêm một lần nữa?
Nhưng cảm giác nghi ngờ vẫn còn đó rằng cuộc tái hợp này có thể đã bị định sẵn là thất bại ngay từ lúc hình thành.
Nếu đây là một lựa chọn chữa cháy giữa mùa, một cú sốc để kéo sự tập trung trở lại trước vòng knock out Champions League, nó còn có thể hiểu được. Nhưng đặt niềm tin vào Mourinho như một cuộc tái thiết văn hóa lớn trong năm 2026 thì cực kỳ đáng ngờ.
Yếu tố bom tấn chắc chắn có. Bóng đá bom tấn thì chưa chắc.
(Theo Oliver Kay/The Athletic)
