Mỗi năm, vào khoảng cuối xuân đầu hè, khi hoa xoan (Melia azedarach) bắt đầu nở tím, nhiều người lại có cảm giác cơ thể dễ ốm hơn: khó ngủ, mệt mỏi, dễ dị ứng, thậm chí cảm xúc cũng trở nên nhạy cảm và chùng xuống. Đây không chỉ là cảm nhận chủ quan mà có liên quan đến những thay đổi sinh học rõ rệt trong giai đoạn giao mùa.
Theo bác sĩ Nguyễn Viết Chung – Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện E (Hà Nội), mùa hoa xoan trùng với thời điểm cơ thể phải thích nghi với nhiều biến động về môi trường, từ nhiệt độ, độ ẩm đến ánh sáng. Chính những thay đổi này khiến cả thể chất lẫn tinh thần trở nên “mong manh” hơn bình thường.
Giao mùa là lúc cơ thể phải tái điều chỉnh nhịp sinh học. Khi hoa xoan nở, nhiệt độ thường tăng nhanh, độ ẩm thay đổi thất thường, trong khi thời gian chiếu sáng trong ngày kéo dài hơn. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến đồng hồ sinh học, ảnh hưởng đến việc tiết các hormone quan trọng như melatonin (liên quan đến giấc ngủ) và cortisol (liên quan đến stress).
Hệ quả là nhiều người gặp tình trạng khó ngủ, ngủ nông, thức dậy mệt mỏi hoặc tim đập nhanh hơn, mệt mỏi. Đây cũng là lý do họ cảm thấy “mệt mà không rõ nguyên nhân” trong mùa này.
Ngoài ra, bác sĩ Chung cho rằng hoa xoan còn gợi lên yếu tố cảm xúc rất đặc biệt. Mùi hương là một trong những tín hiệu mạnh nhất giúp kích hoạt ký ức. Với nhiều người, hương hoa xoan gắn liền với tuổi thơ, quê nhà hoặc những giai đoạn đã qua trong cuộc sống. Tuy nhiên, ở những người có tâm lý nhạy cảm, việc ký ức được “đánh thức” có thể kéo theo cảm giác buồn bã, lo âu, cô đơn hoặc trống trải. Đặc biệt, với những người từng mắc các rối loạn như trầm cảm, rối loạn lo âu hay rối loạn cảm xúc, giai đoạn giao mùa có thể khiến khí sắc dao động rõ rệt hơn.
Mùa hoa xoan còn là thời điểm gia tăng các bệnh lý dị ứng và hô hấp. Lượng phấn hoa trong không khí tăng lên, kết hợp với bụi mịn và nấm mốc trong điều kiện ẩm ướt, cùng sự chênh lệch nhiệt độ ngày – đêm, tạo điều kiện cho các triệu chứng như viêm mũi dị ứng, ho kéo dài, ngứa mắt hoặc khó thở xuất hiện. Những người có cơ địa dị ứng hoặc mắc bệnh hen càng dễ bị ảnh hưởng.
Vì vậy, bác sĩ Chung cho biết quan niệm dân gian về việc “mùa hoa xoan làm người ngẩn ngơ” không hoàn toàn vô căn cứ. Đây thực chất là sự quan sát tinh tế về một giai đoạn mà cơ thể phải thích nghi với nhiều thay đổi cùng lúc: từ môi trường, giấc ngủ đến cảm xúc. Nhưng hoa xoan không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh mà là tín hiệu báo hiệu thời điểm cơ thể và tâm trí trở nên nhạy cảm hơn.
Để phòng bệnh tốt hơn, bác sĩ Chung khuyến cáo trong mùa hoa xoan, mỗi người nên chú ý chăm sóc sức khỏe toàn diện: duy trì giấc ngủ ổn định, ăn uống đủ chất, hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng và theo dõi sức khỏe tinh thần. Việc hiểu rõ cơ chế này sẽ giúp chúng ta chủ động thích nghi, thay vì lo lắng khi cơ thể xuất hiện những thay đổi bất thường trong giai đoạn giao mùa.
Yến mạch thường được xem là lựa chọn lành mạnh trong hành trình giảm cân. Tuy nhiên, nhiều người ăn đều đặn vẫn không thấy hiệu quả, thậm chí còn tăng cân.
Những thực phẩm quen thuộc, ăn là nghiền như đồ ướp muối, lên men, xông khói, thịt cá muối hay dưa muối… có thể làm gia tăng nguy cơ ung thư dạ dày.
Người phụ nữ 49 tuổi phát hiện ung thư thực quản giai đoạn 3, nguyên nhân từ thói quen uống nước quá nóng trong hơn 10 năm.
