Một trong những đề xuất nổi bật là kéo dài thời hiệu xử phạt từ mức phổ biến 1 năm hiện nay lên tối đa 3 năm, đồng thời nâng ngưỡng áp dụng hình thức xử phạt không lập biên bản.
Dự thảo đang được công khai để lấy ý kiến đến hết ngày 9/7.
Theo đề xuất mới, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính sẽ được áp dụng chung trong khoảng từ 1 đến 3 năm, thay cho quy định hiện hành chủ yếu là 1 năm và một số lĩnh vực đặc thù là 2 năm. Riêng các lĩnh vực như thuế, kiểm toán độc lập hoặc những trường hợp được luật chuyên ngành quy định riêng sẽ tiếp tục thực hiện theo quy định tương ứng.
Ngăn tình trạng chờ hết thời hiệu để né phạt nguội
Lý giải cho đề xuất trên, Bộ Công an cho biết thời gian qua xuất hiện nhiều trường hợp vi phạm hành chính nhưng không chấp hành yêu cầu giải quyết của cơ quan chức năng. Tình trạng này diễn ra khá phổ biến trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đặc biệt đối với các trường hợp vi phạm được phát hiện qua hệ thống giám sát và xử lý phạt nguội.
Theo quy định hiện hành, chủ phương tiện chưa hoàn thành nghĩa vụ xử lý vi phạm sẽ không được giải quyết thủ tục đăng kiểm. Tuy nhiên, đối với ô tô không kinh doanh vận tải, chu kỳ kiểm định lần đầu hiện kéo dài tới 3 năm, trong khi thời hiệu xử phạt chỉ là 1 năm.
Sự chênh lệch này đã tạo ra khoảng trống pháp lý để một số chủ xe không thực hiện nghĩa vụ xử lý vi phạm, chờ đến khi hết thời hiệu xử phạt rồi mới thực hiện đăng kiểm. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và làm giảm tác dụng răn đe của hệ thống phạt nguội.
Bộ Công an cho rằng việc kéo dài thời hiệu xử phạt sẽ góp phần khắc phục tình trạng trên, đồng thời bảo đảm mọi hành vi vi phạm đều được xem xét, xử lý theo quy định.
Nhiều lĩnh vực cần thêm thời gian xác minh vi phạm
Không chỉ lĩnh vực giao thông, cơ quan soạn thảo nhận định một số lĩnh vực như bảo vệ môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm hay khoáng sản cũng cần thời gian xử lý dài hơn.
Theo đánh giá của Bộ Công an, nhiều vụ việc có tính chất phức tạp, đòi hỏi quá trình xác minh, giám định hoặc phân tích chuyên môn trước khi ban hành quyết định xử phạt. Trong khi đó, một số hành vi vi phạm chỉ được phát hiện sau thời gian dài do phạm vi hoạt động rộng hoặc khó kiểm tra thường xuyên.
Việc kéo dài thời hiệu lên 3 năm được kỳ vọng sẽ giúp cơ quan chức năng có thêm thời gian xử lý các vụ việc phức tạp, hạn chế tình trạng vi phạm không bị xử phạt do đã hết thời hiệu.
Đề xuất tăng gấp đôi ngưỡng xử phạt không lập biên bản
Bên cạnh việc điều chỉnh thời hiệu xử phạt, dự thảo luật cũng đề xuất nâng mức xử phạt vi phạm hành chính không cần lập biên bản.
Theo quy định hiện hành, hình thức này chỉ được áp dụng đối với các trường hợp có mức phạt tối đa 500.000 đồng đối với cá nhân và 1 triệu đồng đối với tổ chức.
Tại dự thảo mới, Bộ Công an đề xuất tăng gấp đôi các ngưỡng trên. Cụ thể, cơ quan chức năng có thể xử phạt không lập biên bản đối với cá nhân có mức phạt đến 1 triệu đồng và tổ chức có mức phạt đến 2 triệu đồng.
Theo cơ quan soạn thảo, mức giới hạn hiện nay đã trở nên thấp so với khung xử phạt của nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước. Điều này khiến số lượng trường hợp đủ điều kiện áp dụng thủ tục đơn giản không nhiều, trong khi không ít hành vi vi phạm phổ biến có mức phạt cao hơn nhưng tính chất chưa đến mức nghiêm trọng.
Vi phạm ghi nhận bằng camera có thể không phải lập biên bản
Một điểm mới khác trong dự thảo là bổ sung trường hợp không phải lập biên bản đối với các vi phạm được phát hiện thông qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật hoặc nghiệp vụ.
Theo Bộ Công an, nhiều hành vi vi phạm hiện nay đã được ghi nhận đầy đủ bằng camera giám sát, thiết bị ghi hình, ghi âm hoặc các hệ thống kỹ thuật chuyên dụng. Dữ liệu điện tử thu thập được có thể trở thành căn cứ để ban hành quyết định xử phạt.
Cơ quan soạn thảo cho rằng việc bắt buộc lập biên bản trong tất cả trường hợp sẽ làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, kéo dài thời gian xử lý và tăng chi phí thực hiện. Trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính, việc đơn giản hóa quy trình đối với các trường hợp đã có đầy đủ chứng cứ điện tử được xem là phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Tăng hiệu quả quản lý và xử lý vi phạm
Theo Bộ Công an, các đề xuất sửa đổi lần này nhằm nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, bảo đảm nguyên tắc mọi hành vi vi phạm đều được phát hiện và xử lý kịp thời. Đồng thời, những thay đổi liên quan đến thời hiệu xử phạt và thủ tục xử lý cũng được kỳ vọng sẽ góp phần tăng hiệu quả của hệ thống phạt nguội, giảm tình trạng né tránh nghĩa vụ xử lý vi phạm và phù hợp hơn với thực tiễn quản lý hiện nay.
