Sáng 17/4, TPHCM phát động chiến dịch truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ nâng cao chất lượng dân số tại vùng mức sinh thấp năm 2026.
Tại lễ phát động, ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Dân số TPHCM cho biết, hiện có khoảng 9.000 phụ nữ đã nhận thưởng từ 3 đến 5 triệu đồng vì sinh đủ hai con trước 35 tuổi – động thái khẩn cấp trước tỷ suất sinh chỉ còn 1,51 con/phụ nữ, thấp nhất cả nước.
Theo đó, TPHCM đã chuyển khoản thưởng 5 triệu đồng cho 1.310 bà mẹ sinh đủ hai con kể từ ngày 1/9/2025 đến nay. Mức thưởng này áp dụng trên toàn địa bàn TPHCM mới, bao gồm cả các khu vực vừa sáp nhập từ Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu.
Trước đó, 7.650 phụ nữ sinh con thứ hai trong giai đoạn từ cuối năm 2024 đến hết tháng 8/2025 nhận mức 3 triệu đồng, tuy nhiên khoản hỗ trợ này chỉ áp dụng cho cư dân TPHCM cũ, không bao gồm địa bàn mới sáp nhập.
Năm 2025, tổng tỷ suất sinh của TPHCM đạt 1,51 con/phụ nữ – dù tăng nhẹ so với mức 1,43 của năm 2024, nhưng vẫn là mức thấp nhất toàn quốc. Ông Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM nhận định đây là “báo động đỏ”.
“Mức sinh rớt xuống quá thấp đang đe dọa trực tiếp đến nguồn nhân lực tương lai, đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số và đặt ra thách thức khổng lồ cho sự phát triển bền vững”, ông Chín phát biểu tại lễ.
Thực tế, siêu đô thị 14 triệu dân này đang đồng thời đối mặt với tốc độ già hóa nhanh chóng: Hơn 1,57 triệu người cao tuổi – nhiều nhất cả nước (chiếm 11,4% tổng dân số). Chỉ số già hóa ở mức 60,93, nghĩa là cứ 100 người dưới 15 tuổi thì có gần 61 người cao tuổi. Tuổi thọ trung bình của người dân thành phố đạt 76,7 tuổi, cao hơn mức bình quân cả nước là 74,7 tuổi.
Song song với chính sách thưởng, từ ngày 15/4 đến 30/5/2026, ngành y tế triển khai trực tiếp các dịch vụ khám sức khỏe tiền hôn nhân, tầm soát trước sinh và lập hồ sơ y tế người cao tuổi tại 168 xã, phường trên địa bàn, tập trung vào bốn nội dung trọng tâm:
Thứ nhất, nâng cao nhận thức về hệ lụy của mức sinh thấp kéo dài, với thông điệp chủ đạo: “Nỗ lực giải quyết tình trạng mức sinh thấp vì một TPHCM phát triển bền vững”.
Thứ hai, tuyên truyền về tầm quan trọng của khám sức khỏe tiền hôn nhân, đặc biệt tại các khu vực ngoại thành, ven biển và khu công nghiệp – khu vực có đông lao động nhập cư.
Thứ ba, mở rộng chương trình tầm soát, chẩn đoán và can thiệp sớm bệnh tật trước sinh và sơ sinh cho toàn bộ phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh trên địa bàn.
Thứ tư, cung cấp thông tin về thách thức già hóa dân số và triển khai khám sức khỏe, phát hiện sớm bệnh không lây nhiễm, lập hồ sơ sức khỏe cho người cao tuổi.
Tại lễ phát động, ngành Y tế kêu gọi các cặp vợ chồng thực hiện quyền sinh từ hai con trở lên theo tinh thần Luật Dân số 2025 ( dự kiến có hiệu lực từ 1/7/2026). Theo luật, mỗi cặp vợ chồng được quyền tự quyết về số con và thời điểm sinh, trên cơ sở bình đẳng và phù hợp với điều kiện thực tế.
Lãnh đạo Sở Y tế cũng đề nghị các địa phương triển khai kịp thời Nghị quyết số 32/2025/NQ-HĐND của HĐND TPHCM về khen thưởng và hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, đồng thời dang rộng vòng tay với các gia đình khó khăn để họ có thể tiếp cận dịch vụ ngay tại nơi cư trú, thay vì phải lên bệnh viện tuyến trên.
Chiến dịch truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ nâng cao chất lượng dân số tại vùng mức sinh thấp năm 2026 được triển khai trong bối cảnh Bộ Chính trị vừa ban hành Kết luận 149 ngày 10/4/2026 về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 21 của Ban Chấp hành Trung ương Khóa 12 về công tác dân số trong tình hình mới.
