Đến ngày 8/5, thế giới đã ghi nhận 8 trường hợp nhiễm Hantavirus. Trong đó, 3 bệnh nhân tử vong sau khi bệnh nhanh chóng diễn tiến từ sốt, đau bụng, buồn nôn sang viêm phổi nặng, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS) và sốc tuần hoàn.
ThS.BS Nguyễn Quốc Thái, Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai (Bệnh viện Bạch Mai – Hà Nội) cho biết Hantavirus là nhóm virus RNA thuộc họ Hantaviridae, tồn tại tự nhiên chủ yếu ở các loài gặm nhấm như chuột.
“Virus có thể tồn tại lâu dài trong cơ thể vật chủ mà không gây bệnh cho chúng nhưng lại đặc biệt nguy hiểm khi lây sang người”, bác sĩ Thái cho biết.
Theo các chuyên gia, Hantavirus được chia thành hai nhóm chính. Nhóm “Thế giới cũ” lưu hành chủ yếu tại châu Á và châu Âu, thường gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận. Trong khi đó, nhóm “Thế giới mới” tại châu Mỹ gây hội chứng tim phổi do Hantavirus – thể bệnh có tỷ lệ tử vong lên tới 40-50%.
“Điểm nguy hiểm nhất của bệnh là tốc độ diễn tiến rất nhanh. Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, đau cơ như cúm nhưng sau đó nhanh chóng rơi vào suy hô hấp cấp, phù phổi, tụt huyết áp và sốc tim”, bác sĩ Thái cảnh báo.
Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm lây qua muỗi hoặc côn trùng, Hantavirus chủ yếu lây sang người khi hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh.
Nguy cơ thường xuất hiện khi người dân dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại, kho thóc hoặc các khu vực có nhiều phân chuột nhưng quét khô hoặc dùng máy hút bụi, khiến virus phát tán vào không khí.
Virus cũng có thể lây qua vết cắn của chuột hoặc khi vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang mầm bệnh.
Theo TS.BS Đoàn Thu Trà – Quyền Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cũng như vắc xin phòng Hantavirus. Việc điều trị chủ yếu dựa vào hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ.
Trong các trường hợp nặng, bệnh nhân có thể phải thở máy, lọc máu hoặc can thiệp ECMO để duy trì sự sống. “Không có thuốc điều trị tận gốc nên phát hiện muộn sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong”, TS Trà nhấn mạnh.
Các chuyên gia cho biết đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh liên quan đợt cảnh báo hiện tại. Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện ca bệnh hoàn toàn có thể xảy ra do quần thể chuột và các loài gặm nhấm tại Việt Nam rất phổ biến, sinh sống gần khu dân cư.
Một số nghiên cứu dịch tễ học cũng đã phát hiện tỷ lệ nhỏ người dân có kháng thể chống Hantavirus, cho thấy từng có phơi nhiễm với mầm bệnh trong tự nhiên.
Vì vậy, người dân không nên chủ quan; cần chủ động kiểm soát chuột, giữ vệ sinh môi trường, bịt kín các khe hở trong nhà. Khi dọn dẹp khu vực nghi có phân chuột, cần xịt ẩm trước, đồng thời đeo găng tay và khẩu trang thay vì quét khô để hạn chế virus phát tán.
Hiện nay, hệ thống y tế Việt Nam có đủ năng lực xét nghiệm và chẩn đoán Hantavirus bằng các kỹ thuật như RT-PCR và xét nghiệm huyết thanh học tại các viện chuyên ngành cũng như nhiều bệnh viện tuyến đầu. Người dân nếu xuất hiện sốt cao, đau cơ, khó thở sau khi làm việc ở kho bãi, đồng ruộng hoặc môi trường có nhiều chuột cần đến cơ sở y tế sớm.
