Dalton Rhone – du khách người Mỹ gần đây có chuyến du lịch Việt Nam, khám phá nhiều tỉnh thành như Hà Nội, Ninh Bình, Hòa Bình (cũ) và Thanh Hóa.
Anh nhận xét, Ninh Bình là một trong những địa điểm du lịch nổi tiếng bậc nhất miền Bắc vì cảnh đẹp ấn tượng và đồ ăn ngon.
Trong đó, có một món mà vị khách Mỹ thấy rất hấp dẫn, xem như đặc sản riêng của vùng đất này. Đó là cá kho gáo.
Thoạt nghe tên món ăn này, nhiều người tưởng nhầm là dùng gáo (một dụng cụ múc nước) để kho cá, giống như kho cá bằng niêu đất.
Tuy nhiên, sự thực, đây là món cá kho cùng với quả gáo. Loại quả này có nhiều ở Ninh Bình và vài tỉnh miền Tây.
Gáo kho cá có thể chọn quả chín hoặc xanh. Gáo chín màu vàng đậm, vị chua nhẹ. Còn gáo xanh có vị chua chát gần giống quả sung.
Dalton cho biết, trong khuôn viên homestay mà anh lưu trú ở Ninh Bình có một cây gáo. Khi đến đây, anh được nhân viên dẫn đi trải nghiệm thu hái và thưởng thức loại quả này.
“Mình cảm thấy rất may mắn vì đến Ninh Bình đúng mùa quả gáo chín (khoảng tháng 9-10) và được nếm thử loại quả độc đáo này”, Dalton nói.
Vị khách Tây cho biết, cách ăn phổ biến là lấy quả gáo chấm với muối, có thể ăn khi quả còn non, xanh, vị chua. Nhưng quả chín rồi lại có vị giống như việt quất.
“Hương vị rất khó tả. Có người so sánh quả gáo với chôm chôm nhưng có lẽ là vì hình thức thôi. Chứ thực ra vị lại không giống chôm chôm mấy”, anh nhận xét.
Không chỉ ấn tượng với mùi vị của quả gáo tươi, Dalton còn khen món cá kho gáo hấp dẫn.
“Món ăn có vị đậm đà từ cá và thịt ba chỉ, nhưng lại xen lẫn vị ngọt thanh tự nhiên từ quả gáo, tạo nên một vị ngọt từ trái cây rất lạ.
Ngoài vị ngọt ra, quả gáo còn tạo thêm cảm giác thú vị khi nhai vì loại quả này kho mềm rồi vẫn có độ giòn sần sật. Nhờ đó mà món cá kho không chỉ ngon vì hương vị mà còn hấp dẫn hơn nhờ vào kết cấu của quả gáo”, du khách người Mỹ nêu cảm nhận.
Kết thúc bữa ăn, Dalton không giấu nổi biểu cảm thích thú khi được trải nghiệm món cá kho gáo “tốn cơm”.
Anh nhận xét đây là món ăn cực kỳ độc đáo ở Ninh Bình, gần như du khách không thể tìm thấy ở nơi nào khác.
“Cá kho gáo là một món ăn mà bạn nhất định phải thử nếu đến Ninh Bình”, anh bày tỏ.
Chị Nguyễn Hồng Thu Trang (một người làm du lịch ở Ninh Bình) từng có cơ hội chế biến và thưởng thức món cá kho gáo cho biết, để món ăn đạt chất lượng, người địa phương thường dùng cá quả hoặc cá rô đồng.
Cá phải chọn cá tươi, đem làm sạch, cắt khúc hoặc để nguyên con. Còn quả gáo được bổ làm đôi hoặc thái miếng tùy ý rồi ngâm ngay vào chậu nước để tránh bị thâm.
Muốn cá kho có độ béo ngậy, mọng nước hơn, bà con còn cho thêm thịt ba chỉ, nêm nước mắm, hạt tiêu, nước hàng cho món ăn đậm đà và dậy màu, mùi.
Ngoài ra, trước khi kho cá, họ cũng thường đặt một lớp gừng, sả, riềng lót dưới đáy nồi để thịt, cá ngấm mùi thơm và chống cháy nếu cạn nước.
Riêng quả gáo được xếp lớp trên cùng vì dễ chín, đồng thời đảm bảo vị chua, chát nhẹ của gáo tiết ra sẽ thấm đều xuống thịt, cá ở dưới.
“Cá kho ngon nhất khi kho bằng nồi đất hoặc niêu đất, đun với bếp củi trong vài giờ. Cá kho khi chín có màu đẹp mắt, thịt cá săn chắc, mềm và dậy mùi thơm.
Món này ăn kèm cơm nóng, nhất là vào mùa đông thì càng ngon. Gáo kho cá có vị bùi bùi, chát chát gần giống quả sung, đặc biệt là giúp khử hết mùi tanh của cá”, chị Trang nói.
Ngoài kho cá, quả gáo cũng được tận dụng làm nguyên liệu cho món canh chua, thay thế các loại quả có vị chua như me, sấu.
Ảnh: Dalton Rhone
