Những nốt mờ nhỏ nhưng nguy cơ lớn
Nhiều người vẫn cho rằng khi chưa xuất hiện các triệu chứng như đau ngực hay ho ra máu thì phổi vẫn bình thường. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng lại cho thấy điều ngược lại.
Tiến sĩ, bác sĩ Ngô Gia Khánh, Trưởng Khoa Phẫu thuật lồng ngực, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) cho biết, nhiều trường hợp ung thư phổi được phát hiện tình cờ khi người bệnh đi khám ở các chuyên khoa khác như tim mạch, thần kinh hoặc chuyển hóa.
Đáng chú ý, các nốt mờ trên phim chụp có kích thước rất nhỏ lại tiềm ẩn nguy cơ ác tính cao: Nốt phổi dưới 3cm: Gần 70% là ung thư, nốt dưới 1cm: Tỷ lệ ác tính lên tới 64,3%.
Phó giáo sư Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, ung thư phổi vẫn là một trong những bệnh lý phổ biến tại Việt Nam. Đáng chú ý, tỷ lệ đột biến EGFR ở bệnh nhân châu Á, đặc biệt là phụ nữ không hút thuốc, ở mức cao.
Tại Việt Nam, ung thư biểu mô tuyến chiếm tới 80% trong nhóm này cao hơn so với châu Âu. Phụ nữ châu Á không hút thuốc có tỷ lệ đột biến EGFR khoảng 40%, gần gấp đôi phương Tây.
Hiện nay, Phó giáo sư Phạm Cẩm Phương cho biết mọi quyết định điều trị đều dựa trên “hồ sơ phân tử” của từng bệnh nhân. Các kỹ thuật hiện đại như nội soi phế quản siêu âm (EBUS) hay phân tích cell block từ dịch màng phổi giúp xác định chính xác mô bệnh học, kể cả ở giai đoạn muộn.
Đặc biệt, Bệnh viện Bạch Mai đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để sàng lọc khoảng 4.000 phim X-quang mỗi ngày trong tổng số 8.000-10.000 lượt khám, qua đó giúp phát hiện sớm các nốt phổi rất nhỏ.
Thực tế cho thấy, quan điểm “đợi u lớn mới mổ” không còn phù hợp. Với các tổn thương ở giai đoạn sớm, phẫu thuật sớm có thể giúp điều trị triệt căn, nhiều bệnh nhân thậm chí không cần hóa trị bổ trợ.
“Đây là thời điểm vàng để can thiệp. Nếu phát hiện muộn, người bệnh sẽ phải đối mặt với hành trình điều trị khó khăn hơn rất nhiều”, bác sĩ Khánh nhấn mạnh.
Các chuyên gia khẳng định, ung thư phổi không còn là “án tử” nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng.
Ai cần tầm soát ung thư phổi sớm?
Ung thư phổi thường tiến triển âm thầm, vì vậy, việc chờ đến khi có triệu chứng mới đi khám có thể khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội điều trị hiệu quả.
Theo TS Ngô Gia Khánh, các nhóm nguy cơ cần tầm soát định kỳ gồm:
Nhóm nguy cơ cao do hút thuốc
Người hút thuốc từ 50-80 tuổi, đang hút thuốc hoặc đã bỏ trong vòng 15 năm. Người tiền sử hút từ 20 “gói-năm” trở lên.
Nhóm nguy cơ do môi trường, nghề nghiệp
Người tiếp xúc lâu dài với amiăng, radon, asen, crom, niken hoặc khí thải diesel. Những người từng xạ trị vùng ngực.
Nhóm có yếu tố bệnh lý và di truyền
Những người có người thân mắc ung thư phổi, mắc các bệnh phổi mạn tính như COPD, xơ phổi, tiền sử lao phổi
Nhóm đặc thù tại Việt Nam
Phụ nữ không hút thuốc nhưng thường xuyên hít khói thuốc thụ động; người sống, làm việc trong môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi
Các chuyên gia nhấn mạnh, một “nốt mờ” nhỏ nếu được phát hiện sớm hoàn toàn có thể điều trị dứt điểm. Ngược lại, sự chủ quan có thể khiến bệnh tiến triển nhanh và phức tạp hơn.
