Theo phản ánh của người dân, năm 2005, vợ chồng ông A. (xã Kbang, tỉnh Gia Lai) là công chức được Nhà nước công nhận quyền sử dụng 1.000m2 đất, gồm 300m2 đất ở và 700m2 đất trồng cây hằng năm, thời hạn sử dụng 20 năm.
Đến năm 2025, khi hết thời hạn sử dụng đất nông nghiệp, gia đình ông A. làm thủ tục đề nghị xác nhận tiếp tục sử dụng và gia hạn thời hạn sử dụng đất thì hồ sơ bị từ chối. Lý do cơ quan tiếp nhận đưa ra là vợ chồng ông không trực tiếp sản xuất nông nghiệp.
Theo phản ánh, đây không phải trường hợp cá biệt. Trên địa bàn xã, có nhiều hộ dân được công nhận quyền sử dụng đất ở và đất vườn (đất trồng cây hằng năm) giai đoạn 2000-2005 cũng rơi vào tình trạng tương tự khi làm thủ tục gia hạn.
Từ thực tế trên, người dân đặt câu hỏi: Trường hợp đất nông nghiệp (hằng năm) của hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất trước đây (trước năm 2005), nhưng đến nay hết hạn, người sử dụng đất không trực tiếp sản xuất nông nghiệp thì có gia hạn được không, hay bị thu hồi đất?
Trả lời nội dung này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường viện dẫn quy định tại khoản 18 Điều 3 Luật Đất đai 2024. Theo đó, gia hạn sử dụng đất là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép người sử dụng tiếp tục sử dụng đất khi hết thời hạn theo đúng mục đích đang sử dụng.
Theo khoản 2 Điều 258 Luật Đất đai 2024, đối với trường hợp đất đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng nhưng đã hết thời hạn trước khi Luật có hiệu lực mà cơ quan có thẩm quyền chưa thu hồi thì sẽ được xem xét gia hạn hoặc thu hồi.
Bên cạnh đó, khoản 3 Điều 259 Luật Đất đai 2024 quy định hộ gia đình được Nhà nước giao đất hoặc cho thuê đất trước khi luật có hiệu lực thì tiếp tục sử dụng đất trong thời hạn còn lại. Khi hết thời hạn, việc gia hạn được thực hiện theo hình thức giao đất, cho thuê đất đối với các cá nhân là thành viên của hộ gia đình.
Theo khoản 3 Điều 172 Luật Đất đai 2024, việc gia hạn sử dụng đất phải được thực hiện trong năm cuối của thời hạn sử dụng đất, trừ trường hợp quy định tại điểm a khoản 1 Điều này.
Người sử dụng đất có nhu cầu gia hạn phải nộp hồ sơ chậm nhất 6 tháng trước khi hết thời hạn sử dụng đất. Nếu quá thời hạn này mà không nộp hồ sơ thì sẽ không được gia hạn, trừ trường hợp bất khả kháng.
Đối với các trường hợp bất khả kháng, Điều 63a Nghị định số 102/2024/NĐ-CP (được bổ sung bởi Nghị định số 49/2026/NĐ-CP) đã quy định cụ thể các trường hợp được xem xét.
Ngoài ra, khoản 5 Điều 112 Nghị định 102/2024 cũng quy định, đối với đất đã hết thời hạn sử dụng nhưng đến khi nghị định có hiệu lực mà chưa bị thu hồi, người sử dụng đất vẫn được làm thủ tục gia hạn trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày nghị định có hiệu lực. Nếu hết thời hạn này mà không thực hiện thủ tục, Nhà nước sẽ thu hồi đất, trừ trường hợp bất khả kháng.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trình tự, thủ tục gia hạn sử dụng đất thực hiện theo quy định tại Điều 64 Nghị định số 102/2024, được sửa đổi, bổ sung tại mục II Phần VII và mẫu số 04 Phụ lục II kèm theo Nghị định số 151/2025 của Chính phủ.
Đồng thời, theo Nghị định 49/2026, UBND cấp tỉnh được phân cấp quyết định nhiều nội dung trong lĩnh vực đất đai, trong đó có gia hạn thời hạn sử dụng đất, điều chỉnh thời hạn sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và công nhận quyền sử dụng đất.
Các địa phương cũng được giao ban hành hoặc quyết định áp dụng trình tự, thủ tục hành chính về đất đai phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu cải cách thủ tục hành chính.
Trên cơ sở các quy định hiện hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị người dân liên hệ UBND cấp xã nơi có đất để được hướng dẫn thực hiện thủ tục gia hạn.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời trường hợp người dân muốn chuyển mục đích sử dụng một phần diện tích đất trồng cây lâu năm sang đất ở thì có bắt buộc phải tách thửa hay không.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn xử lý trường hợp cần đính chính thông tin trên sổ đỏ khi người đứng tên đã qua đời.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn về điều kiện, hồ sơ, thẩm quyền cũng như cách tính tiền sử dụng đất khi người dân có nhu cầu mua đất nông nghiệp và xin chuyển mục đích sử dụng một phần diện tích sang đất ở.
