Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, củ dong – còn gọi là dong riềng tây, dong ta hay hoàng tinh – có tên khoa học là Maranta arundinacea. Đây là cây thân thảo nhiệt đới, được trồng và sử dụng từ lâu ở Việt Nam cũng như nhiều quốc gia châu Á. Trong dân gian, phần củ được sử dụng phổ biến nhất, bên cạnh lá với một số ứng dụng được truyền miệng.
Tiến sĩ Phương cho biết, củ dong chứa hàm lượng tinh bột cao, đặc biệt là tinh bột dễ tiêu, hầu như không chứa gluten nên ít gây kích ứng đường ruột. Bột dong từ lâu đã được dùng làm thực phẩm thanh nhiệt, giải khát, giúp làm mát cơ thể, đồng thời bồi dưỡng cho người mới ốm dậy, trẻ nhỏ hoặc người có hệ tiêu hóa kém.
“Theo các tài liệu dinh dưỡng học hiện đại, củ dong được đánh giá cao nhờ khả năng hấp thu tốt, ít gây sinh hơi, phù hợp với người có dạ dày nhạy cảm. Nhờ đặc tính làm dịu niêm mạc tiêu hóa, bột dong thường được dùng trong các trường hợp tiêu chảy nhẹ, viêm ruột mức độ nhẹ hoặc khi dạ dày bị kích ứng”, Tiến sĩ Phương thông tin.
Tiến sĩ Phương cho biết, không chỉ phần củ, lá dong cũng được sử dụng trong một số kinh nghiệm dân gian. Dù ít được dùng làm thực phẩm, lá dong có thể nấu nước uống mát, hỗ trợ thanh nhiệt hoặc nấu nước rửa, đắp ngoài da trong một số trường hợp viêm da nhẹ.
Một số kinh nghiệm dân gian còn cho rằng nhai lá dong lấy nước hoặc nấu nước uống có thể giúp giải rượu, giải độc, thậm chí hỗ trợ trong các trường hợp rắn cắn.
Tuy nhiên, Tiến sĩ Phương cũng nhấn mạnh, các công dụng này hiện chủ yếu dựa trên kinh nghiệm truyền miệng, chưa có nhiều nghiên cứu khoa học hiện đại chứng minh rõ ràng.
Hỗ trợ giải rượu nhờ tính mát và dễ tiêu
Liên quan đến tác dụng hỗ trợ giải rượu, trong dân gian, củ dong tươi thường được ép lấy nước hoặc nhai trực tiếp sau khi uống rượu bia. Mục đích là làm mát cơ thể, giảm cảm giác nóng rát dạ dày, bù nước và cung cấp năng lượng, từ đó giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn sau khi dung nạp quá nhiều rượu, bia.
Theo Tiến sĩ Phương, cần hiểu rõ rằng củ dong không có khả năng trung hòa hay phân giải ethanol trong rượu, do đó không phải là thuốc giải rượu theo nghĩa y khoa. Tuy nhiên, tinh bột dễ tiêu trong củ dong có thể góp phần ổn định đường huyết, giảm cảm giác mệt mỏi, trong khi tính mát làm dịu dạ dày bị kích ứng bởi rượu bia.
“Có thể xem củ dong là một loại thực phẩm hỗ trợ phục hồi sau rượu, tương tự như cháo loãng hay nước gạo rang”, Tiến sĩ Phương nhận định.
Nhóm người cần lưu ý khi sử dụng
Dù là thực phẩm lành tính, việc sử dụng củ dong cũng cần đúng cách. Tiến sĩ Phương lưu ý, người dùng không nên pha bột dong quá đặc, đặc biệt sau khi uống rượu, vì dễ gây đầy bụng.
Người có cơ địa tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng nên dùng với lượng vừa phải. Quan trọng hơn, củ dong không thể thay thế các biện pháp xử trí y khoa trong trường hợp ngộ độc rượu nặng.
“Củ dong là thực phẩm rất lành, dễ tiêu. Việc dùng củ dong sau uống rượu giúp làm mát, dịu dạ dày và hỗ trợ phục hồi thể trạng nhưng cần hiểu đúng đây chỉ là biện pháp hỗ trợ, không phải thuốc giải rượu”, Tiến sĩ Phương nhấn mạnh.
Không chỉ dễ tìm, dễ ăn, chuối còn được xem là lựa chọn đơn giản nhưng hiệu quả giúp cơ thể phục hồi thể trạng sau rượu bia.
Không chỉ quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày, giúp giải cảm, làm ấm cơ thể, củ gừng tươi còn giúp cơ thể dễ chịu hơn sau khi uống rượu bia.
