Nên điều chỉnh việc ăn uống ra sao theo khuyến nghị từ tháp dinh dưỡng mới?

Hướng dẫn về dinh dưỡng này vừa được Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ và Bộ Nông nghiệp Mỹ đưa ra cho thấy cách tiếp cận mới, khuyến nghị mới trong chiến lược dinh dưỡng của quốc gia này. Điểm mấu chốt của tháp dinh dưỡng mới là kêu gọi người dân ăn thực phẩm nguyên chất, chất béo lành mạnh và nhiều protein hơn, đồng thời hạn chế tiêu thụ đường bổ sung và thực phẩm chế biến sẵn.

“Có một số điều thực sự tốt về hướng dẫn dinh dưỡng mới để có thể tạo ra sự khác biệt lớn” – Tiến sĩ Marion Nestle, Giáo sư danh dự Paulette Goddard về Dinh dưỡng, Nghiên cứu Thực phẩm và Sức khỏe Cộng đồng tại Đại học New York, cho biết. Tuy nhiên, Nestle cho biết các phần khác trong hướng dẫn mới lại “rối rắm, không nhất quán và khó hiểu”. Các khuyến nghị cũng đi kèm với một tháp dinh dưỡng đảo ngược mới, đây là sự thay đổi đáng kể nhất so với biểu tượng lỗi thời đã tồn tại lâu đời trong ký ức tập thể của người Mỹ về cách ưu tiên các nhóm thực phẩm khác nhau.

Theo CNN, Bộ Nông nghiệp Mỹ lần đầu tiên quảng bá tháp dinh dưỡng vào năm 1992, dựa trên một khái niệm được phát triển ở Thụy Điển vào những năm 1970. Cứ 5 năm một lần, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS) và Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cập nhật hướng dẫn dinh dưỡng. Theo thứ tự tăng dần về khẩu phần ăn, tháp dinh dưỡng ban đầu của Mỹ khuyến nghị nên sử dụng chất béo, dầu và đồ ngọt một cách tiết chế, và các sản phẩm từ sữa, protein và các loại hạt nên chiếm tỷ lệ bằng nhau trong chế độ ăn uống. Rau và trái cây là nhóm thực phẩm lớn tiếp theo, sau đó là ngũ cốc. Hình ảnh năm 2005 về cơ bản tương tự, nhưng giảm lượng protein được khuyến nghị và thêm biểu tượng thể hiện hoạt động thể chất.

Khi Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) công bố hướng dẫn dinh dưỡng giai đoạn 2010-2015 vào năm 2011, họ đã thay thế tháp dinh dưỡng bằng MyPlate. Từ đó đến nay, hình ảnh chiếc đĩa được chia thành các phần đã thể hiện rõ hơn khẩu phần ăn trong một bữa ăn thực tế.

Trong hướng dẫn giai đoạn 2025-2030, mô hình kim tự tháp đã trở lại nhưng cả hình dạng và một số khuyến nghị đều bị đảo ngược: Protein và chất béo động vật chiếm diện tích ngang bằng ở đỉnh kim tự tháp như rau và trái cây, cho thấy sự nhấn mạnh vào việc tăng cường lượng protein. Hình ảnh mới cũng di chuyển ngũ cốc nguyên hạt xuống đáy, mặc dù hướng dẫn thực tế không khuyến nghị tiêu thụ lượng ngũ cốc ít hơn đáng kể so với rau củ quả. Hướng dẫn khuyến nghị từ hai đến bốn khẩu phần ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày, ba khẩu phần rau và hai khẩu phần trái cây.

Tiến sĩ Walter Willett – Giáo sư dịch tễ học và dinh dưỡng tại Trường Y tế Công cộng Harvard TH Chan ở Boston – cho biết. “Việc nhấn mạnh vào việc tiêu thụ nhiều thực phẩm từ sữa và thịt không nhất quán với bằng chứng cho thấy các nguồn protein thực vật như các loại hạt, thực phẩm từ đậu nành và các loại đậu khác làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch so với thịt đỏ”.

Theo Eatingwell, mặc dù tháp dinh dưỡng mới trong Hướng dẫn chế độ ăn uống 2025-2030 nhằm mục đích đơn giản hóa việc ăn uống lành mạnh, nhưng nó không hoàn toàn phù hợp với khoa học dinh dưỡng mà các chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích. Protein rất cần thiết và nên là trọng tâm trong chế độ ăn uống của mỗi người, nhưng không phải bằng cách hy sinh các thực phẩm giàu chất xơ như trái cây, rau củ, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt, những thực phẩm này tuy chỉ là thứ yếu trong tháp dinh dưỡng nhưng lại rất quan trọng đối với hệ tiêu hóa, tim mạch và trí não của chúng ta.

Mặc dù còn một số tranh cãi trong việc đề cao protein, chất béo hơn so với các khuyến nghị trước đây thì tháp dinh dưỡng mới cho thấy nhiều điểm thay đổi nhận được sự đồng thuận về cách tiếp cận dinh dưỡng cũng như sự thay đổi về nhận thức mối liên hệ giữa thực phẩm với sức khỏe.

Một số điểm đáng chú ý đó là:

– Các hướng dẫn khuyến khích tăng cường tiêu thụ nhiều loại thực phẩm nguyên chất, giàu chất xơ và nhiều màu sắc, bao gồm trái cây, rau củ, ngũ cốc, các loại hạt và đậu.

“Đây hoàn toàn là một mục tiêu đáng hướng tới,” Tiến sĩ Alison Steiber của Học viện Dinh dưỡng và Chế độ ăn uống, cho biết. Các loại ngũ cốc nguyên hạt chất lượng bao gồm gạo lứt, yến mạch cán hoặc cắt nhỏ, quinoa và lúa mì nguyên cám.

– Hạn chế tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn. Điều này phù hợp với lời khuyên của nhiều chuyên gia y tế. Điều đó là bởi vì các nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa thực phẩm siêu chế biến với nhiều vấn đề sức khỏe và bệnh tật, bao gồm tiểu đường loại 2, bệnh tim mạch, béo phì, ung thư, trầm cảm, suy giảm nhận thức và nhiều hơn nữa.

– Giảm lượng đường, muối tiêu thụ và hạn chế sử dụng rượu.

Trước những thay đổi tích cực và cả nhiều ý kiến tranh cãi xung quanh tháp dinh dưỡng mới được công bố, Eatingwell nhận định, không có chế độ ăn kiêng nào phù hợp với tất cả mọi người, đó là lý do tại sao mọi tháp dinh dưỡng (mới và cũ) đều khá khó tuân theo. Thay vì sử dụng tháp dinh dưỡng mới làm khuôn khổ cho chế độ ăn uống của bạn, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn về chế độ ăn uống phù hợp với nhu cầu và thể chất thực tế của bạn kết hợp với việc thường xuyên vận động để tăng cường sức khỏe.