Từ ngày 1/7 tới, quy định bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn dành cho trẻ em trên ô tô chính thức có hiệu lực.
Dù được đánh giá là bước tiến quan trọng nhằm nâng cao an toàn giao thông, thời điểm cận kề áp dụng vẫn ghi nhận nhiều băn khoăn từ phía phụ huynh và chủ xe, từ việc lựa chọn thiết bị phù hợp, chi phí đầu tư đến cách thức kiểm tra, xử phạt trong thực tế.
Quy định mới hướng đến nâng cao an toàn cho trẻ em
Việc bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn dành cho trẻ em khi di chuyển bằng ô tô được xem là một trong những thay đổi đáng chú ý trong lĩnh vực giao thông đường bộ năm nay. Đây là quy định đã được áp dụng phổ biến tại nhiều quốc gia trên thế giới nhằm giảm thiểu nguy cơ chấn thương nghiêm trọng hoặc tử vong đối với trẻ nhỏ khi xảy ra va chạm.
Trên thực tế, trẻ em có cấu trúc cơ thể khác biệt so với người trưởng thành. Hệ thống dây an toàn tiêu chuẩn trên ô tô được thiết kế chủ yếu cho người lớn nên không thể bảo vệ trẻ em một cách tối ưu trong nhiều tình huống. Vì vậy, việc sử dụng ghế an toàn hoặc các thiết bị hỗ trợ chuyên dụng được các chuyên gia giao thông đánh giá là cần thiết.
Tuy nhiên, khi thời điểm áp dụng quy định chỉ còn tính bằng ngày, không ít phụ huynh vẫn đang trong trạng thái tìm hiểu và chuẩn bị.
Nhiều người chưa biết phải mua loại ghế nào
Một trong những băn khoăn phổ biến nhất hiện nay là việc lựa chọn thiết bị phù hợp với độ tuổi và thể trạng của trẻ.
Thị trường hiện có rất nhiều loại ghế an toàn với mức giá từ vài trăm nghìn đồng đến hàng chục triệu đồng. Các sản phẩm cũng được phân chia theo từng nhóm cân nặng, độ tuổi hoặc chiều cao khác nhau.
Không ít phụ huynh thừa nhận họ mới chỉ biết đến quy định trong thời gian gần đây và chưa hiểu rõ con mình thuộc nhóm đối tượng nào, cần sử dụng loại ghế nào hoặc ghế nâng chiều cao có được chấp nhận hay không.
Bên cạnh đó, sự xuất hiện của nhiều sản phẩm không rõ nguồn gốc trên các sàn thương mại điện tử cũng khiến người tiêu dùng gặp khó khăn trong việc xác định đâu là thiết bị đáp ứng yêu cầu an toàn thực sự.
Nhiều chủ xe thừa nhận họ không có đủ kiến thức chuyên môn để phân biệt sản phẩm nào thực sự đạt chuẩn, có tem chứng nhận hợp quy CRS/ECRS theo quy định của Bộ Giao thông Vận tải hay không. Việc mua phải các loại ghế trôi nổi, kém chất lượng không chỉ khiến người dùng đối mặt với nguy cơ bị xử phạt từ 800.000 đến 1.000.000 đồng theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, mà quan trọng hơn là không bảo đảm được khả năng bảo vệ cho con em mình khi xảy ra va chạm hay giảm tốc đột ngột.
Vóc dáng trẻ phát triển nhanh
Một trong những vấn đề được nhắc đến nhiều là vóc dáng trẻ thay đổi nhanh, dẫn đến khó chọn ghế phù hợp. Nhiều người phản ánh trẻ từ 8 – 10 tuổi nay có thể lớn ngang người trưởng thành. Một phụ huynh chia sẻ rằng con mình 9 tuổi nặng 48 kg, ngồi ghế trẻ em thì không vừa, mà ngồi ghế thường lại bị phạt. Nỗi lo này xuất phát từ việc ghế an toàn trẻ em trên thị trường thường thiết kế theo chuẩn chiều cao và cân nặng nhất định, khiến nhiều trẻ không phù hợp dù vẫn nằm trong độ tuổi quy định của pháp luật.
Áp lực chi phí và sự bất tiện đối với gia đình đông con
Đối với các gia đình sở hữu ô tô cá nhân nhưng có từ hai đến ba con nhỏ thuộc diện phải dùng thiết bị an toàn, áp lực kinh tế và không gian là một thách thức không hề nhỏ. Chi phí để sắm cùng lúc nhiều bộ ghế an toàn chất lượng cao có thể lên tới hàng chục triệu đồng, một khoản chi phí phát sinh tương đối lớn trong chi tiêu gia đình. Bên cạnh đó, việc lắp đặt hai hoặc ba chiếc ghế trẻ em ở hàng ghế sau sẽ chiếm dụng gần như toàn bộ không gian của một chiếc ô tô cỡ nhỏ hoặc cỡ trung. Điều này dẫn đến sự bất tiện lớn khi xe cần chở thêm người lớn hoặc khi gia đình có nhu cầu di chuyển đông người, bởi việc tháo lắp liên tục các thiết bị này tương đối tốn thời gian và công sức.
Một chủ xe Hyundai Grand i10 cho biết gia đình có ba con nhỏ lần lượt 2 tuổi, 5 tuổi và 8 tuổi. Trước đây, chiếc xe vẫn đáp ứng nhu cầu đi lại hàng ngày cũng như những chuyến về quê cuối tuần. Tuy nhiên, khi quy định bắt buộc sử dụng ghế an toàn cho trẻ em sắp có hiệu lực, gia đình bắt đầu lo lắng về cách bố trí chỗ ngồi.
Theo chia sẻ của chủ xe này, hàng ghế sau của mẫu xe đô thị cỡ nhỏ chỉ được trang bị hai vị trí móc neo ISOFIX, đồng nghĩa chỉ có thể lắp đặt hai ghế trẻ em theo tiêu chuẩn.
Không ít phụ huynh đang đặt câu hỏi liệu thị trường có những loại ghế thiết kế cho ba trẻ ngồi cùng lúc hay các giải pháp phù hợp hơn dành cho những mẫu xe hạng A và xe đô thị cỡ nhỏ.
Đây cũng là một trong những tình huống thực tế mà nhiều người dân mong muốn cơ quan quản lý, chuyên gia an toàn giao thông và các nhà sản xuất thiết bị sớm có hướng dẫn cụ thể, giúp quá trình áp dụng quy định mới diễn ra thuận lợi hơn trong thực tế sử dụng hàng ngày.
Sự phản kháng của trẻ nhỏ và thói quen cố hữu của người lớn
Một rào cản thực tế khác xuất phát từ chính tâm lý và thói quen sinh hoạt của các gia đình Việt. Từ trước đến nay, nhiều phụ huynh vẫn giữ thói quen bế con nhỏ trong lòng hoặc cho trẻ tự do ngồi, nằm ở hàng ghế sau để thuận tiện chăm sóc, dỗ dành trên những chặng đường dài.
Khi bị buộc phải ngồi cố định một chỗ vào ghế chuyên dụng và thắt dây an toàn, nhiều trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ hiếu động, thường có tâm lý phản kháng, quấy khóc và không hợp tác. Việc tài xế vừa phải tập trung lái xe vừa phải xử lý tình huống trẻ quấy khóc ở phía sau do chưa quen với thiết bị an toàn cũng là một nỗi lo ngại lớn, vô tình có thể gây mất tập trung trong quá trình tham gia giao thông.
Cần thêm thời gian để hình thành thói quen mới
Dù còn nhiều băn khoăn trước thời điểm áp dụng, phần lớn chuyên gia giao thông đều cho rằng việc bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao mức độ bảo vệ đối với nhóm hành khách dễ bị tổn thương nhất trên ô tô.
Tuy nhiên, để quy định phát huy hiệu quả, bên cạnh công tác kiểm tra và xử lý vi phạm, việc tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn lựa chọn và sử dụng thiết bị đúng cách cũng đóng vai trò quan trọng. Trong giai đoạn đầu triển khai, thách thức lớn nhất có thể không nằm ở việc xử phạt mà ở việc giúp người dân thay đổi thói quen và nhận thức về an toàn cho trẻ em khi tham gia giao thông bằng ô tô.
TH (Otoxemay)
Ảnh minh họa
