Rau đay được cho là giàu sắt và có tác dụng nhuận tràng. Xin chuyên gia tư vấn cách sử dụng rau đay sao cho hiệu quả, nên ăn tần suất như thế nào? Những ai nào nên bổ sung loại rau này? (Trung Tuấn – Hải Phòng)
Lương y Bùi Đắc Sáng – Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam tư vấn:
Rau đay khá phổ biến ở nước ta. Đây là món thanh nhiệt ngày hè nhưng nhiều người “né tránh” vì độ nhớt đặc trưng. Tuy nhiên, đây chính là một trong những loại rau giàu dinh dưỡng, đặc biệt là sắt, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu được sử dụng đúng cách.
Theo các tài liệu dinh dưỡng, rau đay không đứng đầu về mọi vi chất nhưng lại nằm trong nhóm rau có hàm lượng sắt cao hàng đầu, đồng thời giàu canxi, vitamin C và beta-caroten. Những dưỡng chất này đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa thiếu máu, hỗ trợ phát triển xương và tăng cường miễn dịch.
Trong 100g rau đay có tới gần 92% là nước, kèm theo đó là nhiều khoáng chất và hoạt chất sinh học. Nhờ vậy, loại rau này đặc biệt phù hợp với người kém ăn, chậm tiêu hoặc thường xuyên bị táo bón.
Đặc biệt, hàm lượng sắt trong 100g rau đay đã nấu chín là 3,14mg. Con số này cao hơn hẳn so với hàm lượng sắt có trong cùng một trọng lượng thịt bò (2,6mg), vốn nổi tiếng là thực phẩm giàu sắt.
Còn theo y học cổ truyền, rau đay có vị ngọt, tính hàn, giúp thanh nhiệt, giải độc, nhuận tràng, lợi tiểu, tiêu đờm và hỗ trợ tiêu hóa. Loại rau này còn được dùng để hỗ trợ các tình trạng như say nắng, táo bón, tiểu buốt, thậm chí ho ra máu.
Dưới góc nhìn khoa học hiện đại, rau đay chứa nhiều hợp chất sinh học như flavonoid, saponin, tannin và các chất chống oxy hóa. Đáng chú ý, một số hoạt chất như phytol hay monogalactosyldiacylglycerol được ghi nhận có tiềm năng hỗ trợ chống viêm và ức chế sự phát triển của tế bào bất thường trong các nghiên cứu thực nghiệm.
Với phụ nữ mang thai và sau sinh, rau đay còn được xem là thực phẩm giúp an thai và lợi sữa.
Chất nhầy đặc trưng của rau đay khiến nhiều người không thích lại chính là “chìa khóa” cải thiện hệ tiêu hóa. Thành phần polysaccharid và chất nhầy tăng nhu động ruột và hỗ trợ đào thải dễ dàng hơn. Ngoài ra, các loại đường tự nhiên như sucrose và inositol còn giữ nước trong ruột, giảm tình trạng táo bón hiệu quả.
Nhờ hàm lượng nước cao và tính hàn, rau đay làm mát cơ thể, giảm cảm giác nóng trong, hỗ trợ giải nhiệt trong những ngày nắng nóng. Đồng thời, các hoạt chất trong rau góp phần tăng bài tiết nước tiểu và giảm viêm nhẹ ở đường tiết niệu.
Vì vậy, rau đay đặc biệt phù hợp với người thiếu máu, cần bổ sung sắt. Với những người thường xuyên táo bón, khó tiêu, nhiệt miệng, nóng trong, viêm tiết niệu thì loại rau này là lựa chọn lý tưởng trong bữa ăn.
Tuy nhiên, bạn không nên ăn quá nhiều rau đay trong thời gian dài vì tính hàn có thể gây lạnh bụng ở một số người. Những người có hệ tiêu hóa yếu nên dùng với lượng vừa phải. Người khỏe mạnh mỗi tuần tốt nhất ăn 2-3 lần.
Khi rửa rau, bạn không nên vò hoặc làm dập rau, tránh rửa quá kỹ để giữ lại phần chất nhầy – nơi chứa nhiều hoạt chất có lợi.
Bổ sung thường xuyên một số loại rau như củ dền, bông cải xanh, mướp đắng sẽ phần nào hỗ trợ gan hoạt động tốt hơn.
Rau rút là loài rau nổi trên mặt nước với hương thơm đặc trưng như nấm hương, không chỉ là món ăn dân dã mà còn được xem như một vị thuốc quý trong y học cổ truyền.
Loại rau mọc hoang quen thuộc ở vùng đồng ruộng miền Bắc không chỉ là nguyên liệu làm bánh khúc nổi tiếng Hà Nội mà còn là vị thuốc giảm ho, long đờm hiệu quả.
