Thận dần mất chức năng vì đảo thải quá nhiều đường
Trong cộng đồng những người chạy thận, câu chuyện về một người đàn ông ngoài 50 tuổi suy thận sau nhiều năm uống nước ép trái cây được chia sẻ khá nhiều như lời cảnh báo về những quan niệm ăn uống thiếu hiểu biết khoa học.
Trên cánh tay gầy guộc của ông là những khối nổi ngoằn ngoèo dưới da, lớn nhỏ khác nhau. Đó không phải khối u mà là hệ mạch máu phục vụ chạy thận đã phình to sau hàng trăm lần cắm kim lọc máu.
Vài năm trước, khi đi khám sức khỏe, bệnh nhân chỉ có chỉ số creatinine tăng nhẹ, axit uric hơi cao, chức năng thận vẫn gần như bình thường.
Lo lắng về sức khỏe, người đàn ông bắt đầu thay đổi lối sống theo hướng “lành mạnh”. Ông kể rằng suốt nhiều năm, mỗi buổi sáng đều uống một ly nước ép trái cây lớn như táo, nho, dứa, thỉnh thoảng thêm mật ong. Bữa sáng của ông gần như chỉ có nước ép, thậm chí có ngày uống tới hai cốc và coi đó là cách “thải độc” tốt cho gan và thận.
Tuy nhiên, việc bổ sung quá nhiều đường fructose từ trái cây có thể trở thành gánh nặng cho gan và thận trong quá trình chuyển hóa. Khi ăn trái cây nguyên quả, đường được hấp thu chậm nhờ có chất xơ. Nhưng khi ép lấy nước, cấu trúc này bị phá vỡ, khiến đường trở thành dạng dễ hấp thu nhanh.
Việc uống nước ép thường xuyên với lượng lớn có thể khiến cơ thể nạp vào lượng đường cao trong thời gian ngắn, làm tăng áp lực chuyển hóa, tăng axit uric, tăng gánh nặng cho thận. Ban đầu, tổn thương diễn ra âm thầm, chỉ biểu hiện qua những thay đổi nhẹ như tăng creatinine. Nhưng theo thời gian, chức năng thận suy giảm dần và tiến triển thành suy thận mạn giai đoạn cuối, không còn khả năng hồi phục và buộc phải lọc máu định kỳ.
Nên ăn trái cây nguyên quả thay vì uống nước ép
Bác sĩ Dương Minh Tuấn – Khoa Nội tiết và Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) cho biết các khuyến nghị dinh dưỡng hiện nay đều thống nhất ưu tiên ăn trái cây nguyên miếng, nguyên múi thay vì uống nước ép.
Trong trái cây nguyên quả, đường không tồn tại riêng lẻ mà được “giữ” trong cấu trúc tế bào thực vật. Đi kèm là chất xơ, nước, vitamin, khoáng chất và các hợp chất sinh học có lợi như polyphenol. Nhờ có chất xơ, quá trình làm rỗng dạ dày và hấp thu glucose tại ruột diễn ra chậm hơn, giúp đường huyết tăng từ từ và ổn định hơn sau ăn.
Khi ép, cấu trúc tế bào bị phá vỡ, phần nước đường tách khỏi bã xơ. Một cốc nước cam, táo hay nho có thể chứa lượng đường tương đương 2-4 quả trái cây nhưng lại thiếu chất xơ nguyên vẹn để làm chậm hấp thu.
Đường trong nước ép khi đó dễ hấp thu nhanh vào máu. Đồng thời, việc uống nhanh một lượng lớn nước ép khiến tổng năng lượng và carbohydrate nạp vào tăng cao mà người dùng khó nhận ra. Hệ quả là người uống tăng cân và mắc nhiều bệnh lý chuyển hóa khác.
Ngoài ra, nước ép không tạo cảm giác no tương xứng dù cơ thể đã nạp lượng carbohydrate lớn.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh rõ ràng rằng nước ép trái cây hay rau củ có thể “thải độc” cho cơ thể. Chúng chỉ có vai trò hỗ trợ hoạt động của các cơ quan đảm nhiệm chức năng thải độc như gan, thận và hệ tiêu hóa.
Các chuyên gia cũng cảnh báo, khi xu hướng ăn uống thải độc ngày càng phổ biến, nhiều người sẵn sàng áp dụng một cách cực đoan mà thiếu cơ sở khoa học. Việc biến cơ thể thành “phòng thí nghiệm” cho những phương pháp chưa được kiểm chứng có thể là sự đánh đổi sức khỏe đầy rủi ro.
