Thị trường xe điện sắp “bùng nổ”?

Thủ tướng Chính phủ đã ký Công điện số 27/CĐ-TTg chỉ đạo các bộ ngành, địa phương thúc đẩy phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện tại các khu chung cư. Công điện yêu cầu, các bộ, ngành, địa phương thúc đẩy phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện tại các khu chung cư. Khẩn trường nghiên cứu, sửa đổi và bố sung các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư để hướng dẫn cụ thể về thiết kế trạm sạc tại nhà chung cư đảm bảo các yêu cầu an toàn, phông chống cháy nỗ, vị trí lắp đặt thuận tiện sử dụng vàứng phó sự cố, hoàn thành trước ngày 30/4/2026.

Tháo gỡ vướng mắc về thủ tục cấp phép xây dựng, cải tạo trạm sạc đối với các chung cư hiện hữu. Đơn giản hóa thủ tục đấu nối, lắp đặt công tơ riêng cho các trạm sạc tại chung cư nhằm đảm bảo minh bạch trong sử dụng và thanh toán điện năng.

Khẩn trượng xây dựng, hoàn thiện hệ thống các quy định, quy chuẩn, tiêu chuẩn về quy hoạch đô thị phải tích hợp hạ tầng cho giao thông xanh, bao gồm cả hệ thống trạm sạc điện, hạ tầng cần thiết chơ các trạm sạc pin thay thế, hoàn thành trong Quý II/2026.

Trong quý 3/2026, cần xây dựng và ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn, tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng cho thiết bị sạc, trạm sạc và hệ thống cung cấp điện cho trạm sạc.

Theo số liệu tổng hợp từ các doanh nghiệp, năm 2025 thị trường Việt Nam đã tiêu thụ gần 1 triệu xe máy điện và gần 200.000 ô tô điện các loại. Xu hướng chuyển đổi sang các phương tiện giao thông điện năm 2026 dự báo sẽ tiếp tục tăng cao.

Trong khi đó, nền tảng quan trọng nhất để hỗ trợ xe điện là hệ thống hạ tầng sạc, lại đang trong tình trạng bế tắc. Nhiều doanh nghiệp khẳng định, sẵn sàng đầu tư lớn để “phủ sóng” trạm sạc trên toàn quốc. Các kế hoạch hợp tác liên doanh, các dự án chuỗi trạm sạc thông minh đã được chuẩn bị. Nhưng tất cả đang dừng bước bởi thiếu các quy chuẩn, tiêu chuẩn, thiếu chính sách và thiếu mặt bằng tại những khu vực đông dân cư.

Công điện số 27/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ được kỳ vọng sẽ giúp gỡ bỏ rào cản này, thúc đẩy phổ cập xe điện.

Một nghiên cứu từ Trường ĐH công nghệ Georgia Institute of Technology của Mỹ, cho thấy, quá trình phổ cập xe điện có thể tạo ra lợi ích kinh tế lan tỏa vượt xa phạm vi của người sử dụng. Không chỉ giúp giảm chi phí nhiên liệu, xu hướng điện hóa còn có khả năng kéo giảm chi tiêu năng lượng hộ gia đình, củng cố an ninh năng lượng và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước biến động giá dầu toàn cầu.

Ngân hàng Thế giới dự báo, giai đoạn từ nay đến năm 2035, Việt Nam sẽ tiêu thụ khoảng 32 triệu xe máy và 9,6 triệu ô tô, còn giai đoạn từ 2035-2050 sẽ tiêu thụ 9,6 triệu xe máy và gần 54 triệu ô tô. Chuyển đổi sang xe điện sẽ làm giảm nhu cầu về xăng, dầu. Năm 2022 khi xe điện còn chưa phát triển tại Việt Nam, chỉ riêng việc sử dụng xe máy điện, đã giúp giảm tiêu thụ khoảng 390 triệu lít xăng. Con số này ngày càng tăng lên cùng với tỷ lệ sử dụng xe điện tăng. Đến năm 2050, nếu tính tương đương số thùng dầu thô, dự kiến giảm được từ 4.502 – 6.224 thùng. Với giá dầu thô hiện nay ở mức 80 USD/thùng, con số tiết kiệm được từ 360 – 498 tỷ USD.

Giảm tiêu thụ xăng dầu, sẽ giúp Việt Nam giảm nhập khẩu một lượng lớn dầu thô, góp phần cải thiện an ninh năng lượng, tăng khả năng chống chịu các “cú sốc” từ bên ngoài. Khi lượng xe điện lưu thông tăng lên, nhu cầu xăng dầu trong nước giảm, qua đó sẽ kéo giá nhiên liệu đi xuống trên toàn bộ thị trường. Cùng với đó là ô nhiễm môi trường giảm.

Quá trình điện hóa còn tạo ra tác động dây chuyền lên công nghệ pin và hệ thống lưu trữ năng lượng. Khi thị trường xe điện mở rộng, quy mô sản xuất pin lớn hơn, sẽ giúp chi phí công nghệ tiếp tục giảm, đồng thời mở ra khả năng ứng dụng rộng hơn trong những lĩnh vực khác.

Số liệu từ Cục Đăng kiểm Việt Nam cho thấy, năm 2025 sản lương xe máy điện sản xuất trong nước đạt hơn 1 triệu chiếc, còn ô tô điện hơn 200.000 chiếc. Trong đó, các doanh nghiệp Việt đang tiên phong, không chỉ dẫn dắt về sản lượng, doanh số bán mà cả việc phát triển hệ sinh thái. Khi xe điện phổ cập rộng rãi, sẽ mở ra cơ hội lớn cho ngành sản xuất này, trong đó các doanh nghiệp Việt tự chủ về công nghệ từ khâu nghiên cứu, thiết kế đến sản xuất và làm chủ thị trường.

Theo Diễn đàn doanh nghiệp