Cấp cứu vì tăng mỡ máu
Theo BS Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), những ngày sau Tết, các bác sĩ thường xuyên gặp tình trạng mẫu máu của bệnh nhân “đục trắng như sữa” do nồng độ triglyceride tăng quá cao.
Một trong những trường hợp điển hình là bệnh nhân N.Q.D (36 tuổi), đang được cấp cứu tích cực tại bệnh viện. Trước đó, anh hoàn toàn khỏe mạnh, công việc ổn định và không có bệnh lý đáng chú ý ngoài việc từng được phát hiện mỡ máu cao trong một lần khám sức khỏe vài năm trước. Khi đó, bác sĩ khuyên theo dõi và điều trị, song vì không có triệu chứng nên anh đã bỏ qua.
Trong một tháng vừa qua, chế độ ăn uống của anh thay đổi đáng kể với nhiều bữa tiệc liên tiếp, sử dụng nhiều thịt, đồ béo, bánh kẹo và rượu bia gần như mỗi ngày. Sau Tết, anh đột ngột xuất hiện cơn đau dữ dội vùng thượng vị, lan ra sau lưng kèm buồn nôn liên tục và phải nhập viện cấp cứu.
Kết quả xét nghiệm cho thấy triglyceride trong máu tăng ở mức cực cao, men tụy tăng mạnh, huyết tương đục trắng như sữa. Hình ảnh chụp cho thấy tụy bị viêm hoại tử.
Chỉ trong vòng một ngày, tình trạng bệnh diễn biến nhanh chóng. Phản ứng viêm lan rộng toàn cơ thể khiến bệnh nhân rơi vào suy hô hấp, tụt huyết áp và phải điều trị hồi sức tích cực.
Theo bác sĩ Tuấn, đây không phải là trường hợp cá biệt. Sau mỗi kỳ nghỉ, bệnh viện lại tiếp nhận nhiều bệnh nhân tăng triglyceride máu ở mức rất cao, trong đó không ít người còn trẻ, dưới 40 tuổi. Điểm chung của các bệnh nhân này là từng được phát hiện mỡ máu cao nhưng chủ quan vì không có biểu hiện rõ ràng nên không theo dõi hoặc điều trị.
Thủ phạm âm thầm tàn phá sức khỏe
Bác sĩ Tuấn cho biết, tăng triglyceride máu thường diễn tiến “im lặng” trong nhiều năm. Người bệnh hầu như không có triệu chứng đặc hiệu như đau hay sốt, nên dễ bỏ qua. Tuy nhiên, khi triglyceride tăng quá cao, cơ thể có thể phải đối mặt với biến chứng nguy hiểm là viêm tụy cấp, một bệnh lý cấp tính đe doạ tính mạng.
Nguy hiểm hơn, viêm tụy cấp không chỉ dừng lại ở tụy, khi phản ứng viêm lan rộng, các chất trung gian viêm tràn vào máu, kích hoạt phản ứng viêm toàn thân, khiến người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào tụt huyết áp, suy hô hấp, suy thận và thậm chí suy đa cơ quan.
Theo các nghiên cứu y khoa, nguy cơ viêm tụy cấp bắt đầu tăng rõ rệt khi triglyceride trong máu vượt quá 11 mmol/L (khoảng 1000 mg/dL). Tuy nhiên, trên thực tế lâm sàng, nhiều bệnh nhân nhập viện với mức triglyceride cao gấp nhiều lần con số này.
Một yếu tố thường đóng vai trò “châm ngòi” cho biến chứng này là rượu bia. Rượu không chỉ gây hại trực tiếp cho tụy mà còn làm tăng triglyceride trong máu rất nhanh. Khi uống rượu, gan sẽ ưu tiên chuyển hóa cồn và giảm khả năng xử lý chất béo, khiến triglyceride tích tụ trong máu, đồng thời kích thích cơ thể sản xuất thêm triglyceride.
Ở những người vốn đã có rối loạn mỡ máu, việc ăn nhiều thực phẩm giàu chất béo kèm uống rượu bia trong nhiều ngày có thể khiến triglyceride tăng vọt trong thời gian ngắn, từ đó kích hoạt viêm tụy cấp.
Các bác sĩ khuyến cáo, nếu từng được phát hiện mỡ máu cao, người dân không nên chủ quan. Việc khám định kỳ, điều chỉnh chế độ ăn, hạn chế rượu bia, kiểm soát cân nặng giúp ngăn ngừa nguy cơ cấp cứu.
