Hành trình của Phó giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Hòa – Phó Trưởng khoa Tim mạch can thiệp, Trưởng Đơn vị Can thiệp nội mạch – Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM là câu chuyện của một người từng đứng ở ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết, để rồi dành cả đời lấp đầy những “khoảng trống can thiệp tim mạch” – nơi mỗi phút giây có thể quyết định số phận một con người.
Hạt mầm từ một tuổi thơ bán hủ tiếu dạo
Sinh ra ở Pleiku (Gia Lai), bác sĩ Trần Hòa là con út trong một gia đình gốc Quảng Nam đông anh em. Gia đình chuyển vào Sài Gòn lập nghiệp khi cậu bé Hòa vừa vào lớp 1. Những năm tháng đầu đời gắn với những con hẻm lao động nghèo ở Tân Bình, nơi mưu sinh là câu chuyện thường trực của những người nhập cư.
Nghề gắn bó lâu nhất với gia đình của Hòa là bán hủ tiếu gõ. Từ lớp 3, cậu bé Hòa đã theo người thân đi bán hàng: Học buổi sáng thì chiều tối đẩy xe, học buổi chiều thì bán đến khuya mới về ngủ. Tiếng gõ lóc cóc giữa phố đêm trở thành âm thanh quen thuộc của tuổi thơ.
Một đêm, khi có khách gọi, cậu bé mừng rỡ băng qua đường bán hủ tiếu cho kịp thì bị xe máy tông, kéo lê hàng chục mét. Cậu bé bất tỉnh và được đưa vào Bệnh viện Chợ Rẫy (TPHCM) cấp cứu. Gia đình vẫn nhớ, khi vừa tỉnh lại trong cơn mê, câu đầu tiên cậu nói là: “Làm cho con một tô hủ tiếu mì xương đặc biệt”.
Chính những ngày nằm viện ấy đã gieo vào lòng đứa trẻ nghèo một hạt mầm khác. Lần đầu tiên, cậu chứng kiến sự tận tâm của các bác sĩ và điều dưỡng. Hình ảnh ấy đẹp đến mức khiến một ao ước mơ hồ hình thành – dù khi ấy cậu chưa từng nghĩ mình có thể bước vào thế giới đó.
Bước ngoặt đến vào năm lớp 12, khi đó nam sinh Trần Hòa nhận được lá thư từ người cô ruột ở xa. Trong gia đình cô có nhiều người làm bác sĩ. Cô viết: “Gia đình con nghèo, ba má rồi sẽ già. Con hãy học làm bác sĩ để nâng đỡ cả nhà”.
Lời động viên ấy đánh thức ký ức về lần nằm viện năm nào. Cậu học trò quyết định thử sức. Phải năm thi thứ hai, nam sinh nghèo mới chính thức bước vào giảng đường trường Đại học Y Dược TPHCM.
Hơn hai thập kỷ theo nghề, bác sĩ Hòa hiểu sâu sắc ý nghĩa của hai chữ “nâng đỡ”. Dù thừa nhận phần lớn thời gian dành cho bệnh nhân hơn người thân nhưng việc có thể đồng hành, chăm sóc gia đình khi bệnh tật vẫn là một phần giấc mơ tuổi trẻ đã thành hiện thực của ông.
Những ca bệnh nhớ suốt đời
Trong sự nghiệp, bác sĩ Hòa nói có những ca bệnh “cả đời không thể quên”. Một trong số đó là cô gái 26 tuổi bị nhồi máu cơ tim nặng do rối loạn lipid máu di truyền, ba nhánh mạch vành hẹp như người già 80 tuổi. Bệnh nhân phải phẫu thuật và can thiệp nhiều lần.
Khi cô lập gia đình và mang thai, cả ê-kíp đối diện một quyết định khó: Tiếp tục thai kỳ hay không. Bệnh nhân và gia đình tha thiết giữ lại mầm sống. Bác sĩ Hòa điều chỉnh phác đồ, theo dõi sát sao để bảo toàn cả mẹ lẫn con. Em bé ra đời khỏe mạnh. Suốt 20 năm qua, người mẹ ấy vẫn là bệnh nhân của ông.
“Có những quyết định rất khó nhưng nếu hợp lý, mình phải dám chịu trách nhiệm. Điều ở lại không chỉ là nguyên tắc mà là sự cân bằng giữa khoa học và lòng trắc ẩn”, ông chia sẻ.
Nhưng không phải ca bệnh nào cũng có cái kết trọn vẹn. Bác sĩ Hòa từng đối diện những trường hợp dù đã làm tất cả, kết cục vẫn không như mong muốn. Không chỉ là mất mát của bệnh nhân và người thân của họ mà còn là áp lực nặng nề và những hiểu lầm mà thầy thuốc phải đối diện. Những trải nghiệm ấy khiến ông nhìn nghề sâu hơn: Y học không phải lúc nào cũng chiến thắng. Bản lĩnh của bác sĩ không chỉ nằm ở những ca thành công.
Khát vọng lớn thu hẹp khoảng cách điều trị giữa các tuyến
Không dừng lại trong phòng can thiệp của bệnh viện mình, bác sĩ Hòa mang theo một khát vọng lớn hơn: Thu hẹp khoảng cách điều trị giữa các tuyến.
Ông chứng kiến nhiều bệnh nhân mất “thời gian vàng” vì phải chuyển tuyến xa. Từ năm 2014, khi các chương trình chuyển giao kỹ thuật được triển khai, ông cùng đồng nghiệp đi khắp các tỉnh để đào tạo can thiệp tim mạch.
“Chúng tôi đến đó, cầm tay chỉ việc từng ca. Khi họ làm vững rồi chúng tôi mới rút đi”, ông kể.
Sau hơn một thập kỷ, nhiều bệnh viện tuyến tỉnh đã có thể tự triển khai can thiệp tim mạch, giúp người dân được điều trị ngay tại địa phương. Với bác sĩ Hòa, đó không chỉ là thành quả chuyên môn mà còn là một cách “mở rộng phòng can thiệp ra ngoài bốn bức tường bệnh viện”.
Song song với thực hành lâm sàng, ông tích cực tham gia các hoạt động học thuật, kết nối bác sĩ trong và ngoài nước, tổ chức hội nghị chuyên ngành và các chương trình đào tạo liên tục.
PGS.TS.BS Trần Hòa tin rằng y học hiện đại không thể phát triển đơn độc mà cần một hệ sinh thái nơi tri thức được chia sẻ, kinh nghiệm được lan tỏa và thế hệ sau được nâng đỡ.
Trong hành trình ấy, ông luôn nhắc đến hai chữ tri ân những người thầy đã dìu dắt từ những ngày đầu bước vào nghề và đồng nghiệp đã cùng sát cánh qua những ca bệnh khó.
Với ông, học hàm không phải là đích đến mà là điểm khởi đầu của một trách nhiệm lớn hơn: Đào tạo thế hệ trẻ, lan tỏa kiến thức đến cộng đồng và góp phần xây dựng nền tim mạch học Việt Nam ngày càng vững mạnh.
Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của giáo dục sức khỏe cộng đồng. Theo ông, điều trị là quan trọng nhưng dự phòng và truyền thông cũng không kém. Người dân cần kiến thức để tự phòng bệnh, nhận biết dấu hiệu sớm và theo dõi sau điều trị. Khi hiểu đúng, họ có thể tự bảo vệ chính mình.
Sau 6 năm chống chọi bệnh cơ tim giãn và trải qua ca ghép tim từ người hiến chết não, nữ bác sĩ 32 tuổi đã trở lại công việc, tiếp tục hành trình đồng hành cùng các sản phụ và em bé.
Từ những hòn đảo giữa trùng khơi Trường Sa đến vùng đất khô nóng Nam Sudan, dấu chân người thầy thuốc mang quân hàm Thiếu tướng Nguyễn Hồng Sơn đã in đậm trên từng công trình y tế và sứ mệnh gìn giữ hòa bình.
Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 là dịp đặc biệt để tôn vinh những người đang ngày đêm cống hiến cho sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.
