Ngày 18/4, tại Hà Nội, Viện Dinh dưỡng phối hợp Chi hội Dinh dưỡng Nhi khoa tổ chức hội thảo khoa học “Cập nhật các khuyến nghị về vi chất dinh dưỡng trong tăng trưởng chiều cao ở trẻ em”.
Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Phạm Ngọc Khái, Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam, bày tỏ lo ngại khi thực tế cho thấy dù nhiều gia đình có điều kiện kinh tế nhưng trẻ vẫn thấp còi. Hiện khoảng 20% trẻ em có chiều cao thấp hơn chuẩn, phản ánh tình trạng phát triển chưa tối ưu còn phổ biến.
Theo PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, số liệu năm 2024 cho thấy thế giới đang đối mặt với gánh nặng dinh dưỡng kép với hơn 150 triệu trẻ em suy dinh dưỡng thấp còi. Trong khi đó, thừa cân béo phì gia tăng nhanh, với khoảng 35 triệu trẻ dưới 5 tuổi mắc.
Tại Việt Nam, khoảng 1,8 triệu trẻ dưới 5 tuổi bị thấp còi; ở nhóm dân tộc thiểu số, cứ 3 trẻ thì có 1 trẻ thấp còi. Ở chiều ngược lại, cứ 5 trẻ từ 5-19 tuổi thì có 1 trẻ thừa cân, béo phì.
Làm rõ hơn những nguy cơ trẻ thừa cân béo phì gặp phải, bên lề hội nghị, TS.BS Phan Bích Nga, Chủ tịch Chi hội Dinh dưỡng Nhi, cho biết trong giai đoạn 2010-2020, tỷ lệ thừa cân béo phì ở trẻ dưới 5 tuổi tăng 1,5 lần (từ 5% lên 8%), cao hơn tại khu vực thành thị.
Cũng trong giai đoạn này, ở nhóm trẻ từ 5-18 tuổi, tỷ lệ béo phì tăng hơn gấp đôi, từ 7% lên 19%, tập trung nhiều ở lứa tuổi học sinh trung học.
Dậy thì sớm nhưng thấp hơn bạn bè cùng trang lứa
Tiến sĩ Nga nhấn mạnh, trẻ thừa cân béo phì không chỉ là thừa các chất mà thực chất là thừa năng lượng. Thừa cân béo phì gây ra cơ chế cạnh tranh giữa các tế bào, cơ thể ưu tiên phát triển tế bào mỡ gây ra ức chế hấp thu can xi, tăng vấn đề hủy can xi, hủy xương dẫn đến suy yếu xương.
Vì thế không phải trẻ thừa cân béo phì nào cũng khỏe mạnh. Khi đó, trẻ phát triển xương sớm, dậy thì sớm nhưng lại dừng phát triển chiều cao sớm.
Để nâng cao chiều cao và thể chất trẻ em Việt Nam, PGS.TS Phạm Ngọc Khái cho rằng cần một chiến lược liên ngành, kết hợp dinh dưỡng, y tế và các yếu tố xã hội. Ông dẫn chứng, năm 1954, chiều cao trung bình của người Việt và người Nhật gần như tương đương, nhưng hiện nay người Nhật đã vượt trội. Điều này cho thấy người Việt vẫn có nhiều cơ hội cải thiện tầm vóc nếu có định hướng và giải pháp phù hợp.
Các chuyên gia nhấn mạnh, chìa khóa không chỉ nằm ở việc ăn đủ mà còn phải ăn đúng, cân đối giữa năng lượng và vi chất, giúp trẻ phát triển toàn diện, tránh tình trạng “béo nhưng vẫn thấp” đang ngày càng gia tăng.
Thừa cân béo phì xuất hiện sớm ở lứa tuổi tiểu học, đặc biệt ở các bé nam ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng chiều cao về sau và các vấn đề bệnh lý không lây khác.
Học sinh thừa cân, béo phì cần được giáo dục về chế độ dinh dưỡng lành mạnh, khoa học, giúp giảm lượng mỡ thừa mà vẫn đảm bảo dưỡng chất cho sự phát triển toàn diện của trẻ.
Giáo dục về dinh dưỡng hợp lý, thực phẩm lành mạnh, an toàn là nội dung quan trọng trong Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2021-2025.
