Tại hội thảo về tác động của virus hợp bào hô hấp (RSV) đối với người lớn tuổi và nhóm có bệnh lý nền diễn ra mới đây, các chuyên gia cảnh báo gánh nặng bệnh tật do RSV đang bị đánh giá thấp, đặc biệt ở người cao tuổi nhóm có nguy cơ diễn biến nặng và tử vong cao.
PGS.TS Phan Thu Phương – Viện trưởng Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) cho biết, người lớn tuổi và những người suy giảm miễn dịch dễ gặp biến chứng nghiêm trọng khi nhiễm RSV.
Trong khi đó, số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới cho thấy, mỗi năm virus này gây ra hơn 3,6 triệu ca nhập viện trên toàn cầu. Ở trẻ nhỏ, RSV là nguyên nhân của khoảng 100.000 ca tử vong mỗi năm, chủ yếu ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ sơ sinh dưới 6 tháng.
Không chỉ ảnh hưởng đến trẻ em, virus ngày càng được nhận diện là mối đe dọa lớn đối với người cao tuổi. Theo các chuyên gia, ở nhóm này, RSV được ví như “tác nhân bị lãng quên” so với cúm, dù mức độ nguy hiểm không hề kém cạnh. Thậm chí, nhiễm RSV có tỷ lệ tử vong cao hơn cúm, đồng thời làm tăng nguy cơ viêm phổi nặng, nhập viện, điều trị hồi sức tích cực (ICU) và kéo dài thời gian nằm viện.
Tuổi tác cùng với các bệnh lý nền như tim mạch, bệnh phổi mạn tính hay đái tháo đường làm gia tăng đáng kể nguy cơ biến chứng. Đáng chú ý, người từ 65 tuổi trở lên mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) có nguy cơ nhập viện do RSV cao gấp hơn 4 lần so với người khỏe mạnh cùng độ tuổi.
Đây là virus đặc hiệu gây bệnh ở người, tấn công các tế bào dọc theo đường hô hấp từ mũi đến phổi. Tác nhân này có thể gây ra các biểu hiện từ nhẹ như nhiễm trùng đường hô hấp trên đến các bệnh lý nặng ở đường hô hấp dưới, đe dọa tính mạng. Đáng lưu ý, RSV có thể tái nhiễm nhiều lần trong suốt cuộc đời. Ước tính toàn cầu năm 2019 ghi nhận khoảng 33 triệu ca nhiễm trùng đường hô hấp dưới cấp tính liên quan đến virus này.
PGS.TS Lê Thượng Vũ, Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM nhận định, không chỉ gây bệnh cấp tính, RSV còn có thể dẫn đến các biến chứng kéo dài ở nhóm nguy cơ cao. “Ở người lớn tuổi mắc COPD, viêm phế quản mạn hoặc khí phế thũng, có tới hơn 80% bệnh nhân xuất hiện đợt cấp trong thời gian nhập viện do nhiễm RSV”, ông cho biết.
Trong khi đó, PGS.TS.BS Dương Thị Hồng, Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương nhấn mạnh, nhận thức của cộng đồng về RSV vẫn còn hạn chế. Việc thiếu thông tin về các biện pháp phòng ngừa khiến nhiều người chưa chủ động bảo vệ bản thân, đặc biệt là nhóm nguy cơ cao.
TS.BS Nguyễn Quốc Thái – Phó Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai cho rằng, dự phòng cần được đặt ngang với điều trị trong mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện. Bác sĩ không chỉ điều trị mà còn phải tư vấn, nâng cao nhận thức và củng cố niềm tin về lợi ích tiêm chủng, từ đó giúp bảo vệ tốt hơn những nhóm dễ tổn thương trước các bệnh truyền nhiễm.
Các chuyên gia cho rằng, dự phòng chủ động là giải pháp then chốt để giảm gánh nặng bệnh tật do RSV. Trong đó, tiêm chủng cho người lớn tuổi, nhất là những người có bệnh nền, được xem là biện pháp hiệu quả nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh, biến chứng nặng cũng như giảm tải cho hệ thống y tế. Hiện nay, nhiều tổ chức y tế trong và ngoài nước đã khuyến cáo tiêm vắc xin RSV cho người từ 60 tuổi trở lên.
