Gỏi cá mè
Gỏi cá mè là đặc sản trứ danh của người dân vùng ven sông Cầu ở tỉnh Bắc Ninh (tỉnh Bắc Giang cũ).
Món gỏi này từng được bình chọn vào danh sách 10 món ăn đặc sản trong Kỷ lục ẩm thực Việt Nam (năm 2012) và top 100 món ăn đặc sản Việt Nam 2020-2021 do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (Vietkings) với Tổ chức Top Việt Nam (VietTop) công bố.
Để có món gỏi cá ngon, người làm phải chọn cá mè thật tươi, cỡ 7-8 lạng mỗi con. Cá quá nhỏ dễ nhão, khó lọc thịt; cá quá to lại nhiều mỡ, làm gỏi mất vị thanh.
Cá dùng làm gỏi nên là cá câu hoặc cá đánh lưới. Tuyệt đối không dùng cá tát ao vì thường dính mùi bùn, vị tanh. Tốt nhất là chọn cá nuôi tự nhiên trong ao sạch, không dùng chất tăng trọng để đảm bảo thịt săn chắc, dai ngọt và thơm.
Khi thưởng thức, gỏi cá mè được bày ra mâm, ăn kèm hơn chục loại rau gia vị “cây nhà lá vườn” như lá mơ, cúc tần, lá đơn răng cưa, lá sung, quả sung, lá đinh lăng, chuối xanh, khế chua, ớt, lá lốt, tía tô… Tất cả làm nên hương vị hài hòa, khiến món gỏi cá mè được yêu thích.
Tuy nhiên, vì món ăn được chế biến từ cá sống nên cũng có một số người ngại, không dám thử.
Bánh đa nem Thổ Hà
Bánh đa nem Thổ Hà là đặc sản dân dã của người dân phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh (xã Vân Hà, thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang cũ).
Nguyên liệu chính để làm bánh là gạo tẻ ngon, thường là giống gạo Khang Dân. Gạo được vo sạch, ngâm với nước muối theo tỷ lệ nhất định rồi xay thành bột.
Bột sau khi lọc kỹ sẽ được tráng thành lớp mỏng trên khuôn, hấp chín và phơi trên giàn tre dưới nắng để đạt được độ dẻo, dai lý tưởng. Đây là công đoạn quan trọng, đòi hỏi kinh nghiệm và sự khéo léo để bánh không bị giòn hay ẩm quá.
Bánh đa nem Thổ Hà được đánh giá cao về chất lượng: bánh mỏng đều, mềm dẻo, dễ cuốn, rán lên giòn thơm mà không bị nát.
Sản phẩm hiện được tiêu thụ rộng rãi khắp cả nước và xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, và một số nước châu Âu.
Dưa gang muối
Dưa gang muối là món ăn phổ biến và được xem như một loại đặc sản ở Quế Võ (Bắc Ninh). Đây là nơi có diện tích trồng dưa gang lớn bậc nhất vùng đất quan họ, tập trung ở các phường như Phù Lương, Việt Hùng, Quế Tân, Bằng An.
Từ tháng 3-7 dương lịch hằng năm là thời điểm thu hoạch dưa gang. Khi ấy, người dân địa phương sẽ lựa những quả non để đem muối chua, còn số ít mang ra chợ bán.
Dưa gang muối thường có hai loại là dưa muối thường và dưa muối dẹt (nén). Hai cách muối đều để nguyên quả, quả muối xong có màu trắng ngần.
Tùy sở thích từng nhà mà người ta lại có cách muối dưa gang khác nhau, có thể để nguyên quả hoặc bổ đôi, bỏ ruột, song đều đảm bảo món ăn giòn sần sật, thơm ngon đặc trưng.
Dưa gang muối có thể ăn ngay hoặc chế biến thành nhiều món hấp dẫn như làm nộm, kho thịt, kho cá… Trong đó, món dưa gang muối xào thịt ba chỉ được người dân Bắc Ninh ưa chuộng hơn cả, dễ làm mà lại ngon, ăn rất tốn cơm.
