Hải sâm đen (hay còn có tên gọi khác là đồn đột, đỉa biển hay dưa chuột biển) là một trong những sản vật quý hiếm ở Quảng Ninh.
Vì chỉ có thể khai thác từ tự nhiên nên chúng cũng được ví như món quà quý mà thiên nhiên ban tặng cho vùng biển nơi đây.
Theo người dân địa phương, hải sâm đen ưa sống ở đáy biển, vùng nước sâu, sạch, nơi có đá ngầm, cát bùn hoặc rạn san hô. Thỉnh thoảng, chúng cũng dạt theo sóng vào khu vực bãi đá, cát nông, ẩn mình dưới các khe, hốc.
Hải sâm đen thuộc nhóm động vật biển không xương sống, có thân dài, da sần sùi màu đen. Chúng được tìm thấy ở nhiều vùng biển Quảng Ninh như Quan Lạn, Vân Đồn… Ảnh: Sinh TV
Hải sâm đen có vẻ ngoài sần sùi, da màu đen hơi nhơn nhớt.
Tuy hình thức trông kỳ dị và kém hấp dẫn nhưng hải sâm đen lại là nguyên liệu chế biến ra nhiều món ngon, không phải ai cũng có cơ hội được thưởng thức.
Chị Nguyễn Trang – chủ một cơ sở cung cấp hải sản ở đặc khu Vân Đồn (tỉnh Quảng Ninh) cho biết, hải sâm có thể khai thác quanh năm.
Tuy nhiên, thời điểm sản vật này ngon và đạt chất lượng hơn cả là vào mùa đông – xuân, kéo dài từ khoảng tháng 12 đến tháng 3, tháng 4 dương lịch năm sau.
Khi ấy, nếu trúng vụ, ngư dân có thể đánh bắt được những con hải sâm kích thước khủng, nặng cả cân.
Chị Trang nói thêm, hải sâm đen di chuyển khá chậm chạp nên việc bắt chúng không khó. Tuy nhiên, chỉ những thợ lặn tinh mắt và có kinh nghiệm mới có thể phát hiện hải sâm từ bọt khí trong hốc đá để bắt mang về.
“Sau khi đánh bắt, hải sâm đen sẽ được làm sạch, lọc bỏ ruột để giữ được độ tươi ngon.
Vì thế, hải sâm đen mà du khách thường thấy bán ngoài chợ là loại đã được sơ chế cẩn thận, mua về chỉ cần rửa sạch, luộc qua vài lần là có thể chế biến thành món ăn”, chị tiết lộ.
Ở Quảng Ninh, hải sâm đen (dạng tươi) được bán với giá dao động khoảng 300.000 – 500.000 đồng/kg (tùy kích cỡ và thời điểm).
Sản vật này cũng được sơ chế thành dạng khô để dễ dàng bảo quản và kéo dài thời gian sử dụng, đồng thời đảm bảo việc vận chuyển tới các tỉnh thành được thuận tiện hơn, đáp ứng nhu cầu thưởng thức đa dạng của thực khách.
Chị Hồng Vân (Hà Nội) từng thưởng thức món ăn từ hải sâm đen ở Quảng Ninh nhận xét, nguyên liệu này có độ giòn sần sật như dạ dày lợn, được chế biến khéo léo nên không còn mùi tanh hay bị dai.
Chị thừa nhận thoạt đầu nhìn hải sâm đen đã “rùng mình”, không dám chạm vào nhưng khi ăn lại thấy hương vị khác xa tưởng tượng.
“Tôi từng thử hải sâm đen ở Khánh Hòa và An Giang nhưng thấy hải sâm đen của vùng biển Vân Đồn, Quan Lạn ở Quảng Ninh ngon và hợp khẩu vị hơn.
Thỉnh thoảng, tôi vẫn đặt mua về để chế biến vài món ngon cho gia đình đổi bữa”, chị Vân nói.
Theo kinh nghiệm của người phụ nữ này, khi mua, bạn nên chọn những con hải sâm có màu đen tự nhiên, không bị xỉn màu và sờ vào da thấy có độ đàn hồi tốt.
Sau khi mua, hải sâm đen nguyên con sẽ được đem mổ dọc bụng để loại bỏ hết phần ruột và nhớt bên trong. Nếu mua loại đã sơ chế, bạn chỉ cần chà xát hải sâm với muối, rửa sạch rồi luộc vài ba lần là có thể chế biến.
“Quá trình sơ chế hải sâm đen đòi hỏi sự kỳ công để loại bỏ sạch cát bên trong và đảm bảo khi ăn không bị tanh hay chát.
Nếu luộc không kỹ thì hải sâm đen sẽ bị dai, khó ăn. Mình thường luộc 2-3 lần nước, sau đó tùy món hầm hay xào mà thái miếng dày, mỏng khác nhau”, chị chia sẻ thêm.
Chị gợi ý, hải sâm đen mua về có thể luộc cùng lá đu đủ, ngâm nước vài lần rồi vò kỹ với muối cho bớt màu đen và giảm độ chát. Hải sâm sơ chế xong đem ngâm nước đá hoặc bỏ vào ngăn mát tủ lạnh để tăng độ giòn rồi mới chế biến thành các món tùy ý.
Hải sâm đen có thể dùng hầm súp hoặc xào rau củ, nấu cháo. Mỗi món lại có hương vị tươi ngon riêng.
“Hải sâm đen có lớp da trơn, khó thấm gia vị nên kết hợp với các món hầm, xào sẽ đậm đà và bắt vị hơn, ăn kèm cơm hay làm món nhậu đều hấp dẫn”, chị Vân nói.
