Bội thu ngân sách và tầm quan trọng của ngành ô tô

Có thể thấy năm 2025 ngân sách Nhà nước tiếp tục bội thu từ ngành ô tô. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ là đóng góp cho ngân sách, ngành ô tô còn có vai trò quan trọng hơn nhiều.

Không chỉ đóng góp ngân sách

Toyota Việt Nam cho biết, tổng doanh số bán ô tô năm 2025 đạt 74.206 xe, tăng 8% so với năm 2024, trong đó có 25.200 xe sản xuất lắp ráp trong nước. Tổng số tiền nộp ngân sách Nhà nước đạt hơn 1 tỷ USD, tăng 14% so với năm 2024.

Không chỉ Toyota Việt Nam, ngành ô tô còn có một số doanh nghiệp luôn nằm trong nhóm nộp ngân sách nhà nước lớn, với hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm, đó là Công ty VinFast, Trường Hải và TC Motors.

Có thể thấy năm 2025 ngân sách Nhà nước tiếp tục bội thu từ ngành ô tô. Toyota chỉ chiếm khoảng 9% thị phần trên thị trường ô tô Việt Nam nhưng đã nộp ngân sách tới hơn 1 tỷ USD, con số ước tính toàn ngành lên tới gần 10 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm 2024.

Tuy nhiên, vấn đề không chỉ là đóng góp cho ngân sách, ngành ô tô còn có vai trò quan trọng hơn nhiều. Đó là một “động lực” đưa đất nước phát triển. Chiếc xe hơi chính là biểu hiện về trình độ khoa học kỹ thuật của quốc gia chế tạo ra nó. Một quốc gia có thể sản xuất ra chiếc xe hơi hoàn chỉnh, cũng có thể sản xuất được tất cả mọi thứ, từ tàu ngầm đến máy bay… Có nghĩa là ngành công nghiệp của quốc gia đó đã rất phát triển, sẽ mang lại nhiều lợi ích.
Thu ngân sách có thể tăng nhưng chủ yếu đến từ xe nhập khẩu nguyên chiếc cũng không mang nhiều ý nghĩa. Nó phải từ sản xuất nội địa mới thực sự có giá trị và bền vững.

Từ năm 2018 đến nay, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đã khởi sắc với hàng loạt dự án đầu tư lớn. Tỷ lệ nội địa hóa của một số mẫu xe đã đạt từ 40%- 60%. Nhiều doanh nghiệp ô tô đặt mục tiêu đẩy mạnh sản xuất, tăng nội địa hóa và xây dựng chuỗi cung ứng tại Việt Nam.

Số liệu của Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam (VASI) cũng cho thấy, tỷ trọng doanh nghiệp Việt tham gia cung ứng linh kiện cho ngành ô tô đã tăng từ 12% năm 2018 lên 25% năm 2023. Doanh thu cũng tăng mạnh từ 49 triệu USD năm 2018 lên 1,39 tỷ USD năm 2023. Điều này phản ánh sự trưởng thành rõ rệt của cộng đồng doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam, cả về quy mô, năng lực và vị thế trong chuỗi cung ứng. Hiện các doanh nghiệp Việt đã chuyển mình từ sản xuất chi tiết đơn lẻ sang cung cấp cụm linh kiện và tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất của các hãng lớn.

Trở thành “động lực” phát triển

Tuy nhiên, theo tính toán của giới chuyên môn, tổng doanh thu của ngành ô tô Việt Nam năm 2025 ước đạt từ 17-18 tỷ USD, chiếm khoảng 3% GDP. Con số này còn quá nhỏ bé, chưa thể trở thành “động lực” đưa quốc gia bước vào “kỷ nguyên vươn mình”.

Hàn Quốc sau 30 năm tạo dựng (1960-1990) đã có ngành công nghiệp ô tô phát triển mạnh mẽ. Công nghiệp ô tô là một trong những ngành kinh tế chủ lực của Hàn Quốc, đóng góp gần 20% GDP mỗi năm. Ngành công nghiệp ô tô Hàn Quốc là động lực chính đưa quốc gia này trở thành “con rồng châu Á”.

Để trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào 2045, Việt Nam cần có một ngành công nghiệp hùng mạnh. Công nghiệp ô tô là một trong những ngành đi đầu, kéo theo sự phát triển của nhiều ngành công nghiệp khác. Nó tạo ra liên kết đầu vào, đầu ra rộng lớn, là khách hàng của nhiều ngành sản xuất. Vì vậy, luôn đóng vai trò quan trọng với nền kinh tế.

Quay lại với câu chuyện đóng góp ngân sách. Nếu ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đóng góp từ 10%-20% GDP, với tổng doanh thu từ 50 -100 tỷ USD/năm thì số tiền ngân sách thu sẽ cao gấp nhiều lần hiện nay. Số tiền đóng góp càng lớn, sẽ càng thúc đẩy nhanh sự phát triển của đất nước.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, trong quá khứ công nghiệp ô tô Việt Nam không phát triển là do hạn chế về chính sách. Nếu muốn công nghiệp ô tô phát triển, không được lặp lại những sai lầm trước đây nữa. Phải xây dựng “nền tảng cất cánh”, với những chính sách có tầm nhìn dài hạn, ổn định, hỗ trợ mạnh mẽ, đồng bộ và rõ ràng.

Theo chuyên gia kinh tế Trần Đình Thiên, nếu chúng ta quan tâm đến lợi ích phát triển của quốc gia, cần phải tạo ra những thế lực cạnh tranh của Việt Nam trong nước và trên thị trường quốc tế. Những ngành công nghiệp có triển vọng cần được hỗ trợ mạnh mẽ. Với ngành công nghiệp ô tô khi phát triển, đất nước sẽ được lợi gì? Đó là công nghệ cao, năng suất cao, giá trị gia tăng cao, đóng góp lớn vào GDP hàng năm và giúp Việt Nam đi ra thế giới. Nhìn vào lợi ích đó, Chính phủ phải có trách nhiệm hỗ trợ phát triển ngành công nghiệp này.

Theo Diễn đàn doanh nghiệp