Cà độc dược (tên khoa học Datura metel) là loài cây mọc phổ biến ở nhiều vùng nông thôn Việt Nam. Quả của cây có hình dạng gai nhọn, khiến nhiều người liên tưởng đến virus Corona. Đằng sau vẻ ngoài “lạ mắt” này là một dược liệu vừa có giá trị y học vừa tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng nếu dùng sai cách.
Trao đổi với PV VietNamNet, Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, cho hay cà độc dược thuộc nhóm dược liệu độc bảng A, tức nhóm có độc tính mạnh, cần kiểm soát chặt chẽ khi sử dụng. Trong y học cổ truyền, các bộ phận của cây như lá, hoa và hạt được dùng với liều rất nhỏ để điều trị một số bệnh.
Cụ thể, cà độc dược có tác dụng giảm ho, giãn phế quản, hỗ trợ điều trị hen suyễn. Ngoài ra, dược liệu này còn được sử dụng để giảm đau, an thần ở liều thấp hoặc dùng ngoài để xoa bóp giảm đau nhức, phong thấp. Trong một số bài thuốc dân gian, lá cà độc dược được ngâm rượu, dùng từng giọt để hỗ trợ giảm đau dạ dày và chống say sóng.
Tuy nhiên, cách sử dụng này đòi hỏi phải có hiểu biết chuyên môn và liều lượng rất nghiêm ngặt. Trước đây, một số nơi còn dùng lá hoặc hoa cà độc dược để hút khói nhằm giảm cơn hen. Phương pháp này tiềm ẩn rủi ro cao cho sức khỏe và hiện không còn được khuyến khích.
Dưới góc độ y học hiện đại, các nghiên cứu cho thấy cà độc dược chứa nhiều hoạt chất alkaloid mạnh như atropin, scopolamin và hyoscyamin. Những chất này có khả năng giãn cơ trơn phế quản, giúp người bệnh dễ thở hơn, đồng thời ức chế hệ thần kinh phó giao cảm, giảm tiết dịch và giảm co thắt.
“Đây chính là cơ sở khoa học giải thích tác dụng hỗ trợ điều trị hen suyễn, giảm co thắt và giảm đau thần kinh của cà độc dược”, Tiến sĩ Phương cho biết.
Tuyệt đối không tự ý sử dụng
Tuy nhiên, Tiến sĩ Phương nhấn mạnh đây là loại cây cực kỳ nguy hiểm bởi ranh giới giữa liều điều trị và liều gây độc của loại cây này rất mong manh. Nếu sử dụng không đúng cách, người dùng có thể gặp các triệu chứng như khô miệng, tim đập nhanh, giãn đồng tử, rối loạn thần kinh, thậm chí ảo giác. Trường hợp nặng có thể dẫn đến ngộ độc, hôn mê, đe dọa tính mạng.
“Vì vậy, cà độc dược không phải là loại ‘thuốc bổ’ có thể dùng hằng ngày. Đây là dược liệu độc, chỉ được sử dụng trong các bài thuốc cổ truyền hoặc bào chế hiện đại với sự kiểm soát chặt chẽ của người có chuyên môn”, Tiến sĩ Phương nhấn mạnh.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự ý sử dụng cà độc dược tại nhà. Đặc biệt, không dùng cho trẻ em, phụ nữ mang thai, không sử dụng kéo dài hoặc dùng liều cao. Khi có nhu cầu điều trị bằng dược liệu, mọi người cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc có chuyên môn để đảm bảo an toàn.
Mọc hoang khắp nơi, bám chặt vào vách đá hay thân cây khác, trâu cổ được dân gian xem như vị thuốc quý hỗ trợ sinh lý nam nhưng không nhiều người biết.
Thòng bong, loài cây dại quen thuộc ở vùng đồi núi được dân gian dùng như dược liệu thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu tan sỏi thận kích thước nhỏ.
Không chỉ làm hàng rào ở làng quê, cúc tần còn được xem như vị thuốc dân gian hỗ trợ tiêu hóa, giảm đau xương khớp và hỗ trợ đánh tan sỏi thận, hạ axit uric.
