Nằm ở quận Hoàng Nham, thành phố Đài Châu, tỉnh Chiết Giang, quần thể hang động này được hình thành từ hoạt động khai thác đá kéo dài suốt nhiều thế kỷ.
Theo C3Globe, việc khai thác quy mô lớn bắt đầu từ năm 675, dưới thời nhà Đường. Qua hàng trăm năm, những nhát đục đẽo của con người đã tạo nên hệ thống hang động nhân tạo đồ sộ với các vách đá dựng đứng, hố khai thác sâu và nhiều khoang hang liên thông như mê cung.
ArchDaily cho hay, điều khiến quần thể hang động Hoàng Nham khác biệt không chỉ nằm ở lịch sử kéo dài cả nghìn năm mà còn ở sự pha trộn hiếm thấy giữa dấu ấn con người và vẻ đẹp thiên nhiên.
Trong lòng hang, nước tích tụ qua thời gian tạo thành những hồ nước xanh trong vắt, phẳng lặng như gương. Trên các vách đá khổng lồ, khoáng chất ngấm qua nhiều thế kỷ để lại những dải màu vàng, nâu và đỏ giống như những bức tranh được vẽ bởi thời gian.
Theo China Daily, nhiều mảng khoáng chất trên vách đá có diện tích lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm mét vuông, tạo nên khung cảnh được ví như các tác phẩm nghệ thuật tự nhiên khổng lồ.
Dù sở hữu cảnh quan độc đáo, khu mỏ đá này từng có giai đoạn bị bỏ quên. Cuối thế kỷ 20, Hoàng Nham mở cửa đón khách du lịch nhưng hiệu quả khai thác không cao. Cơ sở hạ tầng xuống cấp, quy hoạch thiếu đồng bộ khiến điểm đến thiếu đi sức hút.
Bước ngoặt xảy ra khi chính quyền địa phương triển khai dự án tái sinh khu mỏ, giao cho DnA (Design and Architecture) phụ trách cải tạo. Thay vì phủ lên lớp áo mới hào nhoáng, nhóm kiến trúc sư lựa chọn cách giữ nguyên dấu tích khai thác, tôn trọng địa hình tự nhiên và biến chính các vết cắt trên vách núi thành một phần của câu chuyện lịch sử.
Những lối đi bằng gỗ, cầu ngắm cảnh, hệ thống chiếu sáng và các không gian công cộng mới được đưa vào lòng hang một cách tiết chế. Theo ArchDaily, dự án có diện tích khoảng 20.000m², gồm 3 cụm hang chính được tái sử dụng cho các hoạt động văn hóa, triển lãm, biểu diễn nghệ thuật và dịch vụ du lịch.
Ngày nay, bước vào quần thể hang động Hoàng Nham, du khách sẽ có cảm giác như tách biệt hẳn với thế giới bên ngoài. Những mái vòm đá khổng lồ được ánh đèn vàng hắt nhẹ lên bề mặt gồ ghề. Phía dưới, mặt nước xanh sẫm phản chiếu cầu gỗ, vách đá và ánh sáng lung linh. Ở nhiều khu vực, hệ thống chiếu sáng chỉ vừa đủ để dẫn đường, tạo cảm giác bí ẩn thay vì phô diễn.
Chính sự tiết chế ấy khiến nơi đây được nhiều du khách ví như một “cung điện ngầm”, không phải kiểu cung điện được xây dựng lộng lẫy mà được tạo nên bởi hàng thế kỷ lao động của con người và sự bồi đắp âm thầm của thiên nhiên.
Du khách có thể đi bộ xuyên qua các cụm hang, ngắm những hồ nước trong lòng mỏ, các “bức họa” khoáng chất trên vách đá và nhiều điểm tham quan mang tên giàu tính tưởng tượng như: Tiên nhân bích họa, đế vương di mộng hay động đình quan bộc. Theo cổng thông tin du lịch địa phương, toàn bộ tuyến tham quan dài hơn 2km, thời gian trải nghiệm khoảng 2-3 giờ.
Với du khách Việt Nam, cách thuận tiện nhất để đến mỏ đá Hoàng Nham là bay từ Hà Nội hoặc TPHCM đến Thượng Hải hoặc Hàng Châu, sau đó đi tàu cao tốc đến Đài Châu (khoảng 1,5-3 giờ tùy điểm xuất phát) rồi bắt taxi thêm 10-20 phút. Theo các hướng dẫn du lịch địa phương, ga Đài Châu là điểm trung chuyển thuận tiện nhất hiện nay.
Từ một mỏ đá cổ bị bỏ quên, quần thể hang động Hoàng Nham đã bước sang chương mới của mình. Những khoảng không gian từng được tạo ra để khai thác tài nguyên nay trở thành nơi lưu giữ ký ức lịch sử, đồng thời mở ra giá trị mới cho du lịch và văn hóa.
