Dây lõi tiền, tên khoa học Stephania longa là cây dây leo mọc hoang khá phổ biến ở nhiều vùng tại Việt Nam. Cây thường leo phủ lên các bụi rậm, bờ rào hoặc thân cây khác.
Trong y học cổ truyền, dây lõi tiền được xếp vào nhóm thảo dược có tính mát, tác dụng lợi tiểu, hỗ trợ điều trị các vấn đề về đường tiết niệu và tình trạng phù nề.
Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, trong dân gian, dây lõi tiền thường được sử dụng để thông tiểu, hỗ trợ các trường hợp tiểu khó, tiểu ít, đồng thời giảm tích nước trong cơ thể.
Loại cây này cũng được dùng khi bị viêm đường tiết niệu mức độ nhẹ, với các biểu hiện như đái buốt, đái rắt, nước tiểu đục hoặc hơi đỏ.
Cách sử dụng dây lõi tiền tương đối đơn giản. Người dân thường dùng toàn cây hoặc rễ đem sắc nước uống trong ngày. Ngoài ra, bạn có thể dùng cây tươi, rửa sạch rồi xay, vắt lấy nước uống. Một số nơi còn vò lá lấy nước làm dạng thạch ăn, vừa giúp thanh nhiệt vừa hỗ trợ lợi tiểu và giảm phù nề.
Theo Đông y, dây lõi tiền có vị đắng, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, tiêu thũng:
– Chữa đái dắt, đái buốt: Dùng dây lõi tiền 15g khô (hoặc 30g tươi) hay dùng rễ lõi tiền 10g khô (hoặc 20g tươi) sắc nước uống thay trà trong ngày.
– Thuốc thông tiểu, trừ thấp: Dùng dây lõi tiền 10g khô (hoặc 20g tươi), mã đề 6-10g, đậu đen 10g, mộc thông 6g. Sắc lấy nước đặc, chia nhiều lần uống trong ngày. Dùng chữa các triệu chứng tiểu tiện khó khăn, đái buốt, phù, chân tay sưng nhức, đau ở khớp xương.
Dưới góc nhìn nghiên cứu hiện đại, dây lõi tiền cũng được ghi nhận chứa nhiều hoạt chất sinh học đáng chú ý.
“Nghiên cứu sơ bộ của Trường Đại học Dược Hà Nội cho thấy trong cây có ít nhất 4 loại alkaloid khác nhau. Bên cạnh đó còn có các hợp chất như flavonoid và polyphenol, những chất có khả năng chống viêm, chống oxy hóa. Các hoạt chất này có thể tăng bài tiết nước tiểu, giảm viêm và làm dịu kích ứng ở niêm mạc bàng quang. Nhờ vậy, dây lõi tiền có thể hỗ trợ cải thiện các triệu chứng khó chịu như tiểu buốt, tiểu rắt hay nước tiểu đục trong trường hợp viêm nhẹ”, Tiến sĩ Phương nói.
Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh cần hiểu rõ giới hạn của loại thảo dược này. Dây lõi tiền không phải là thuốc đặc trị các bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu hay sỏi tiết niệu. Tác dụng chủ yếu chỉ dừng ở mức hỗ trợ trong giai đoạn nhẹ hoặc mới khởi phát.
Việc lạm dụng hoặc kỳ vọng quá mức vào cây thuốc dân gian có thể khiến người bệnh bỏ qua thời điểm điều trị thích hợp. Đặc biệt, khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt, tiểu ra máu nhiều, đau lưng dữ dội, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Ngoài ra, do thành phần chứa alkaloid, nhóm hợp chất tự nhiên chứa nitơ, thường gặp ở nhiều loài thực vật, nên việc sử dụng dây lõi tiền cũng cần thận trọng. Đây là các chất giúp cây tự bảo vệ trước côn trùng và động vật nhưng nếu dùng kéo dài hoặc với liều cao có thể gây ảnh hưởng không mong muốn đối với cơ thể con người.
Tiến sĩ Phương khuyến cáo những người có huyết áp thấp, cơ thể suy nhược nên cân nhắc khi sử dụng. Tốt nhất họ chỉ nên dùng với liều lượng vừa phải, trong thời gian ngắn và theo dõi phản ứng của cơ thể.
Cà độc dược là dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền, có thể hỗ trợ giảm đau dạ dày, hen suyễn và nhiều triệu chứng khác. Tuy nhiên, đây cũng là loại cây dược liệu độc bảng A.
Mọc hoang khắp nơi, bám chặt vào vách đá hay thân cây khác, trâu cổ được dân gian xem như vị thuốc quý hỗ trợ sinh lý nam nhưng không nhiều người biết.
Thòng bong, loài cây dại quen thuộc ở vùng đồi núi được dân gian dùng như dược liệu thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu tan sỏi thận kích thước nhỏ.
