Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, dổi đất (tên khoa học Piper auritum, thuộc họ Hồ tiêu) là loại cây quen thuộc ở nhiều vùng. Cây có lá to, mùi thơm đặc trưng, hơi giống hồi, dổi hoặc xá xị, thường được sử dụng như một loại gia vị trong bữa ăn hằng ngày.
Theo kinh nghiệm dân gian, loại lá này được dùng để khử mùi tanh của cá, thịt, hải sản, giúp món ăn dễ tiêu hơn. Ở nhiều địa phương, lá dổi đất được dùng để gói nướng, nấu canh hoặc chế biến tương tự các loại lá gia vị như lá lốt, lá giang.
Không chỉ dừng lại ở giá trị ẩm thực, lá dổi đất còn mang lại nhiều lợi ích về mặt y học. Theo TS Phương, trong lá chứa tinh dầu như safrole, eugenol cùng nhiều hợp chất thơm khác, bên cạnh đó là các flavonoid và polyphenol – những hoạt chất có lợi cho sức khỏe.
“Các nghiên cứu ghi nhận, dổi đất có khả năng kích thích tiết dịch tiêu hóa, tăng nhu động ruột nhẹ, đồng thời có tác dụng kháng khuẩn, chống viêm ở mức độ vừa và giảm co thắt đường tiêu hóa. Nhờ đó, việc sử dụng lá dổi đất trong chế biến món ăn có thể giảm cảm giác đầy hơi, nặng bụng, hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả. Đây cũng là lý do loại lá này được xem như một gia vị tiêu hóa tự nhiên”, Tiến sĩ Phương nói.
Trong dân gian, nhiều bộ phận của cây dổi đất được tận dụng làm thuốc chữa một số bệnh như đau đầu, đau bụng, cao huyết áp hay các vấn đề ngoài da. Một số nơi còn đun nước lá dổi đất để uống nhằm giảm triệu chứng đau dạ dày hoặc hỗ trợ cải thiện hen suyễn. Chính vì những công dụng đa dạng này mà lá dổi đất được ví như là “lá kim cương”.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý, lá dổi đất chứa một số hợp chất như safrole, nếu sử dụng với liều lượng lớn hoặc kéo dài có thể không tốt cho sức khỏe. Do đó, người dân chỉ nên dùng ở mức gia vị, hỗ trợ, không lạm dụng và không thay thế thuốc điều trị. Đặc biệt, phụ nữ mang thai cần thận trọng, tránh sử dụng liều cao khi chưa có chỉ định của chuyên gia y tế.
“Việc kết hợp các loại gia vị tự nhiên như lá dổi đất trong bữa ăn hằng ngày có thể mang lại lợi ích nhất định cho tiêu hóa, nhưng để điều trị bệnh lý dạ dày hiệu quả, người dân vẫn nên thăm khám và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ”, Tiến sĩ Ngô Đức Phương lưu ý.
Là gia vị không thể thiếu trong món ốc chuối đậu, lá lốt, loại cây mọc hoang còn được dân gian sử dụng như một vị thuốc giảm mồ hôi tay chân, hỗ trợ đau răng và nhức mỏi xương khớp.
Cây phay có tên khoa học Duabanga grandiflora, là cây gỗ mọc tự nhiên ở bìa rừng, ven suối Việt Nam được người dân nhiều nơi dùng chữa tiểu buốt, tiểu rắt.
Khoai lang vốn được xem là thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng nếu sử dụng không đúng cách, có thể làm đường huyết tăng mạnh.
