Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, mào gà trắng có tên khoa học Celosia argentea, thuộc họ Dền (Amaranthaceae). Đây là loại cây thân thảo mọc dại, hoa trắng.
Trong dân gian, cây còn được dùng làm rau ăn và dược liệu. Theo y học cổ truyền, mào gà trắng có vị ngọt, hơi đắng, tính mát, tác dụng lương huyết và cầm máu. Dược liệu này thường được sử dụng để hỗ trợ các trường hợp đi ngoài ra máu, trĩ, rong kinh mức độ nhẹ hoặc các vấn đề xuất huyết thông thường.
Ngoài ra, cây còn được cho là có tác dụng hỗ trợ sáng mắt, giảm tình trạng mỏi mắt, đỏ mắt và cải thiện một số rối loạn tiêu hóa nhẹ.
“Trong các bài thuốc dân gian, hạt mào gà trắng (thanh tương tử) thường được phơi khô rồi sắc nước uống. Hoa hoặc toàn cây được dùng để hỗ trợ cầm máu và điều hòa tiêu hóa. Ở một số địa phương, người dân sử dụng hạt mào gà trắng nhai lấy nước, phần bã đắp ngoài da trong trường hợp bị rắn độc cắn theo kinh nghiệm truyền miệng dân gian”, Tiến sĩ Phương thông tin.
Không chỉ dùng làm thuốc, ngọn và lá non của cây còn có thể chế biến thành món ăn. Nhiều gia đình dùng lá mào gà trắng để luộc hoặc nấu canh tương tự rau dền, vừa dễ ăn vừa bổ sung chất xơ cho cơ thể.
Các nghiên cứu hiện đại bước đầu cho thấy mào gà trắng chứa flavonoid, saponin và polysaccharid – những hoạt chất có khả năng chống oxy hóa và chống viêm.
Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận cây có tác dụng tăng độ bền thành mạch, hỗ trợ cầm máu và bảo vệ niêm mạc ruột, từ đó góp phần cải thiện chức năng tiêu hóa. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng hiện vẫn còn hạn chế và phần lớn mới dừng ở mức nghiên cứu thực nghiệm.
Dù mào gà trắng là cây thuốc dân gian quen thuộc, chuyên gia khuyến cáo người dùng vẫn cần thận trọng khi sử dụng.
Theo đó, người dân không dùng mào gà trắng như thuốc thay thế điều trị y khoa trong các trường hợp xuất huyết nặng. Người có tỳ vị hư hàn cần sử dụng với lượng vừa phải, trong khi phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến của các nhà chuyên môn.
Đơn đỏ là loài cây dân dã từ lâu đã được dân gian sử dụng để thanh nhiệt, giải độc, hỗ trợ tiêu hóa và cải thiện các vấn đề ngoài da.
Với màu hoa tím biếc trên khắp các đường phố, cây bằng lăng còn được ghi nhận trong y học dân gian và một số nghiên cứu hiện đại với khả năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết, cải thiện chuyển hóa.
Với tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, cây mã đề được ví như “bạn đồng hành” giúp hỗ trợ tiểu buốt, tiểu rắt, viêm đường tiết niệu, tăng đào thải nước tiểu trong trường hợp sỏi thận nhỏ.
