Tọa lạc trên đường Nguyễn Văn Trỗi (phường Sóc Trăng, TP Cần Thơ), Hòa An Hội Quán – còn được người dân quen gọi là chùa Ông Bổn, là một trong những công trình tín ngưỡng tiêu biểu, mang đậm dấu ấn văn hóa của cộng đồng người Hoa ở miền Tây Nam Bộ.
Theo tư liệu lưu giữ tại chùa, công trình tín ngưỡng này được xây dựng vào năm 1875. Trải qua hơn 1 thế kỷ tồn tại và 7 lần trùng tu, ngôi chùa vẫn giữ được gần như nguyên vẹn kiểu dáng và kiến trúc ban đầu.
Chùa được xây dựng theo lối kiến trúc chữ “Phú”, biểu trưng cho sự ấm no, phú quý. Tổng thể công trình nổi bật với hệ thống hoa văn, phù điêu chạm khắc tinh xảo như “long phụng sum vầy”, “long hổ tranh đấu”, thể hiện quan niệm về sự hài hòa âm dương và ước vọng cuộc sống thịnh vượng của người Hoa xưa.
Trên đỉnh mái là hình tượng “lưỡng long chầu nguyệt” uy nghi, vốn thường xuất hiện trong các công trình cung điện, đền miếu linh thiêng, tạo nên vẻ cổ kính và trang nghiêm cho toàn bộ không gian.
Bước qua cánh cửa chính, du khách dễ dàng ấn tượng với những mảng chạm khắc công phu hai bên cửa điện thờ. Tại đây, các hình vẽ, chữ viết và câu đố dân gian Trung Hoa xưa được thể hiện sinh động, vừa mang ý nghĩa trang trí, vừa nhằm ca ngợi công đức của các vị thần được thờ phụng.
Không gian bên trong điện thờ càng khiến nhiều người choáng ngợp bởi hệ thống hoành phi, câu đối chữ Hán được treo dọc từ tiền điện đến chính điện. Các bức hoành phi được sơn son thếp vàng, vừa tạo vẻ tráng lệ, vừa thể hiện trình độ mỹ thuật tinh tế của các nghệ nhân xưa.
Chính điện của chùa là nơi thờ Trịnh Ân, một nhân vật trong tín ngưỡng dân gian Trung Hoa, được xem là biểu tượng của lòng trung nghĩa và đức độ. Theo quan niệm của cộng đồng người Hoa, ông có công chăm lo đời sống dân chúng, khuyến khích khai hoang, lập ấp. Những câu chuyện dân gian xoay quanh cuộc đời Trịnh Ân đã góp phần hình thành việc thờ phụng ông như một phúc thần tại ngôi chùa này.
Ngoài bàn thờ Trịnh Ân, hai gian bên chính điện còn thờ Phúc Đức Chính Thần và Thiên Hậu Thánh Mẫu – những vị thần có vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của người Hoa, được cộng đồng bản địa kính trọng và gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Bên cạnh đó, chùa còn lưu giữ nhiều cổ vật quý hiếm có giá trị lịch sử và nghệ thuật, tiêu biểu như tượng gỗ thờ Ông Bổn được sơn son thếp vàng, bộ lư quỳ cổ hình Thái Tuế, cùng cặp hạc – rùa ngậm sen bằng kim loại màu.
Theo người trông coi chùa, một trong những nét đặc sắc nhất của chùa Ông Bổn là lễ hội đấu giá đèn lồng được tổ chức vào dịp năm mới.
Trên mỗi chiếc đèn lồng đều ghi những lời chúc tốt lành như bình an, thịnh vượng, phát tài… Hoạt động này không chỉ tạo nên không khí rộn ràng, vui tươi trong những ngày đầu xuân mà còn kêu gọi cộng đồng chung tay gây quỹ hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn.
Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa và kiến trúc, năm 2004, chùa Ông Bổn được công nhận là di tích văn hóa – nghệ thuật kiến trúc cấp tỉnh, trở thành điểm nhấn đặc sắc trong hành trình khám phá văn hóa tâm linh của du khách khi đến miền Tây.
