Bác sĩ Bùi Thanh Hoài, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện 19-8 (Hà Nội) cho biết, dưa hấu thuộc họ bầu bí, được trồng phổ biến để lấy quả. Ngoài phần ruột dùng làm thực phẩm, hạt dưa còn được rang ăn hoặc chế biến bánh kẹo. Ít người biết rằng các bộ phận khác như vỏ và rễ cũng có giá trị dược liệu.
Trong thành phần, dưa hấu chứa gần 50% nước, cùng với protein, carbohydrat, cellulose và một số vi chất như canxi, sắt, vitamin nhóm B, C, PP. Nhờ đó, loại quả này thường được sử dụng để giải nhiệt, bổ sung nước, đặc biệt trong những ngày nắng nóng.
Theo y học cổ truyền, dưa hấu có vị ngọt, tính hơi hàn, tác dụng thanh nhiệt, giải thử, lợi tiểu. Dưa hấu thường được dùng trong các trường hợp nóng trong, tiểu buốt, viêm thận, phù thũng, huyết áp cao, say nắng, cảm sốt, thậm chí hỗ trợ người bị đái tháo đường.
Không chỉ phần ruột, vỏ dưa hấu cũng được tận dụng làm thuốc. Ở nhiều địa phương, người dân phơi khô vỏ để dùng dần, được gọi là “tây qua bì” trong Đông y, có công dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, hỗ trợ tiêu hóa.
Một số cách sử dụng phổ biến
Lợi tiểu, thanh nhiệt: Dùng 10-40g vỏ dưa hấu tươi hoặc khô, sắc với khoảng 500ml nước trong 15 phút, uống thay nước hằng ngày.
Chữa tiêu chảy: Vỏ dưa hấu khô 20g sắc với 500ml nước, cô lại còn 300ml, chia 3-4 lần uống trong ngày.
Chữa cảm sốt, hoa mắt, nhiều mồ hôi: Kết hợp 20g vỏ dưa hấu với 20g kim ngân hoa và 10g trúc diệp, sắc uống trong ngày.
“Ngoài ra, ở một số nước như Malaysia, rễ dưa hấu còn được ép lấy nước để cầm máu trong những trường hợp đặc biệt”, bác sĩ Hoài thông tin.
Những ai nên thận trọng khi ăn dưa hấu
Chuyên gia lưu ý, dưa hấu không phải phù hợp với tất cả mọi người. Một số nhóm cần lưu ý khi sử dụng:
– Người có hệ tiêu hóa yếu, dễ lạnh bụng: Dưa hấu có tính hàn, ăn nhiều dễ gây tiêu chảy, đầy bụng.
– Người bị tiểu đường: Hàm lượng đường trong dưa hấu tương đối cao, có thể làm tăng đường huyết nếu ăn nhiều.
– Người suy thận: Dưa hấu chứa nhiều nước và kali, nếu ăn quá mức có thể gây áp lực lên thận.
– Phụ nữ mang thai: Ăn quá nhiều có thể gây lạnh bụng, khó tiêu.
– Người đang bị cảm lạnh: Tính mát của dưa hấu có thể khiến tình trạng nặng hơn.
Các chuyên gia khuyến cáo, nên ăn dưa hấu với lượng vừa phải, tránh ăn lúc đói hoặc ăn quá nhiều vào buổi tối. Đồng thời, người dân cần đảm bảo vệ sinh khi sử dụng, đặc biệt với phần vỏ nếu dùng làm thuốc phải được rửa sạch và chế biến đúng cách.
Dưa hấu là loại trái cây vừa ngon vừa giàu dinh dưỡng, mang lại lợi ích cho hệ tiêu hóa, miễn dịch, tim mạch, cơ bắp và giấc ngủ.
Là gia vị không thể thiếu trong món ốc chuối đậu, lá lốt, loại cây mọc hoang còn được dân gian sử dụng như một vị thuốc giảm mồ hôi tay chân, hỗ trợ đau răng và nhức mỏi xương khớp.
Rau sam từ lâu đã được dân gian sử dụng giúp thanh nhiệt, lợi tiểu, “rửa” đường tiết niệu và hỗ trợ đào thải cặn nhỏ, sỏi thận.
