Cá heo miền Tây (còn gọi là cá heo nước ngọt) là sản vật nổi tiếng thường xuất hiện vào mùa nước nổi (khoảng từ tháng 7 đến tháng 10 âm lịch) tại một số địa phương như Cần Thơ, Vĩnh Long, Cà Mau…
Loại cá này có kích thước nhỏ cỡ 3 đầu ngón tay, thân dẹt, màu xanh nhạt, da trơn láng, còn đuôi và vây nổi bật với màu cam. Khi bị bắt lên khỏi mặt nước, chúng cũng có thể phát ra tiếng “éc éc” đặc trưng nên được gọi là cá heo.
Nhiều người khi nghe tên thường nhầm lẫn cá heo miền Tây với cá heo nước mặn. Tuy nhiên, cá heo ở miền Tây được sử dụng làm thực phẩm, là nguyên liệu chế biến nên nhiều món đặc sản.
Chị Ngọc Hân – tiểu thương ở Vĩnh Long cho biết, trước đây cá heo có nhiều trong môi trường tự nhiên nhưng dần dần nguồn cung không đủ cầu. Vì thế, hiện nay, nhiều hộ gia đình ở miền Tây cũng chuyển sang phong trào nuôi cá heo nước ngọt trong lồng bè.
“Cá heo khai thác từ tự nhiên thì sản lượng khan hiếm, không thể đánh bắt được quanh năm và giá rất cao. Tuy nhiên, loại cá này vẫn được ưa chuộng hơn cá nuôi vì chất lượng thơm ngon hơn hẳn”, chị Hân nói.
Theo nữ tiểu thương, cá heo nước ngọt tự nhiên thường có vào khoảng tháng 7 đến tháng 10 âm lịch (tương đương tháng 8 đến tháng 12 dương lịch). Song, loại cá nuôi thì rộ nhất tầm từ tháng 11 đến tháng 2 dương lịch năm sau.
Trung bình, cá heo được bán với giá dao động từ 500.000 – 800.000 đồng/kg, tùy trọng lượng và thời điểm. Cá nuôi thì giá thành rẻ và thời gian mùa vụ thu hoạch cũng dài hơn.
Hiện nay, cá heo miền Tây không chỉ phổ biến trong khu vực mà còn được vận chuyển tới nhiều tỉnh thành như Hà Nội, TPHCM…, đáp ứng nhu cầu thưởng thức đa dạng của thực khách.
Loại cá này có thể chế biến thành nhiều món ngon như nướng muối ớt, nấu canh chua… nhưng được ưa chuộng hơn cả là món cá heo kho tộ.
Anh Nguyễn Ngọc Trà (33 tuổi, TPHCM) – một người đam mê tìm hiểu ẩm thực vùng miền cho biết, cá heo miền Tây có thể chế biến thành nhiều món ngon như chiên giòn, nấu canh chua, nướng muối ớt… nhưng ngon và được ưa chuộng hơn cả là món cá heo kho.
Theo anh Trà, để chế biến món ăn ngon từ cá heo nên chọn những con còn sống khỏe, kích cỡ đồng đều, sau đó mang về làm sạch, lọc bỏ ruột và cắt bớt đầu, đuôi, vây.
“Cá heo có độ nhớt, lại hơi tanh nên khâu sơ chế phải kỹ. Cá phải được cạo sạch nhớt, chà với muối hoặc rượu trắng để đảm bảo sạch và khử mùi”, anh Trà cho hay.
Sau khi sơ chế, rửa sạch với nước và để ráo, cá heo nước ngọt được tẩm ướp tùy ý rồi đem chế biến thành các món tùy thích.
Anh Trà nhận xét, cá heo miền Tây có phần thịt chắc, béo, ăn dai, thơm và đặc biệt không có xương dăm. Vì thế, người già hay trẻ em đều có thể thưởng thức các món ngon từ loại cá dân dã này.
