Thị trường ô tô lớn nhất thế giới vừa có động thái pháp lý mạnh mẽ khi ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe, gián tiếp loại bỏ thiết kế vô lăng dạng khuyết (yoke) khỏi danh mục xe thương mại trong tương lai gần.
Mới đây, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc đã ban hành quy định mới thay thế bộ tiêu chuẩn an toàn có từ năm 2011. Điểm đáng chú ý là yêu cầu thử nghiệm va đập tại 10 vị trí cụ thể xung quanh vành lái, bao gồm cả những điểm xung yếu nhất. Đối với vô lăng dạng khuyết vốn bị cắt bỏ phần phía trên, việc thiếu đi các điểm tựa vật lý khiến thiết kế này gần như không thể hoàn thành bài kiểm tra để được cấp phép lưu hành.
Dữ liệu từ cơ quan quản lý Trung Quốc chỉ ra rằng có tới 46% chấn thương của người lái liên quan trực tiếp đến cơ cấu lái khi xảy ra va chạm. Do đó, tiêu chuẩn mới đã điều chỉnh lực tác động ngang tối đa xuống còn 11.110N nhằm đồng bộ với chuẩn chung của Liên hợp quốc, đồng thời siết chặt giới hạn dịch chuyển của trục lái. Theo lộ trình, kể từ năm 2027, mọi mẫu xe mới muốn gia nhập thị trường Trung Quốc đều phải tuân thủ quy định này, trong khi các dòng xe hiện hữu sẽ có một khoảng thời gian ngắn để điều chỉnh thiết kế.
Tesla là thương hiệu tiên phong đưa vô lăng yoke lên các dòng Model S và Model X phiên bản nâng cấp, biến chi tiết này thành một biểu tượng của sự hiện đại và tương lai. Tuy nhiên, tại thị trường Mỹ, Cơ quan An toàn Giao thông Đường cao tốc (NHTSA) từng đặt dấu hỏi lớn về tính an toàn của thiết kế này. Nhiều người dùng phản ánh rằng dù vô lăng khuyết mang lại tầm nhìn thoáng đãng, nhưng việc xoay trở trong đô thị hoặc đỗ xe lại trở thành “cơn ác mộng”. Khác với xe đua F1 có góc đánh lái hẹp, ô tô thương mại đòi hỏi việc xoay vô lăng nhiều vòng, khiến thao tác trên vành lái không tròn trịa trở nên thiếu trực quan và dễ gây nhầm lẫn trong các tình huống phản xạ nhanh.
Trước những rào cản về thói quen sử dụng, một số nhà sản xuất hạng sang như Lexus đã cố gắng “cứu vãn” thiết kế này bằng cách kết hợp với hệ thống lái điện tử (steer-by-wire). Công nghệ này cho phép thay đổi tỷ số truyền theo tốc độ, giúp người lái không cần phải bắt chéo tay khi vào cua gắt. Mercedes-Benz cũng đang tích cực phát triển giải pháp tương tự với kỳ vọng tối ưu hóa không gian cabin và hiển thị bảng đồng hồ. Tuy nhiên, ngay cả khi công nghệ có thể bù đắp về mặt cơ khí, các hãng xe vẫn phải đối mặt với rào cản tâm lý từ khách hàng và giờ đây là những quy định pháp lý cứng rắn về cấu trúc vật lý của vô lăng.
Động thái của Trung Quốc cho thấy trong cuộc đua điện khí hóa và tự động hóa, yếu tố an toàn cơ học truyền thống vẫn được đặt lên hàng đầu. Đây là tín hiệu cảnh báo cho các hãng xe đang quá chú trọng vào thiết kế phá cách mà lơ là những tiêu chuẩn bảo vệ con người cốt lõi.
TH (Tuoitrethudo)
