Thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Vũ Long, Trưởng phòng Đào tạo Nghiên cứu khoa học Chỉ đạo tuyến, Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Nội cho biết, thuyền thoái (thiền thoái, thiền y) là xác ve sầu sau khi lột xác. Dược liệu thường được thu hái vào mùa hè, làm sạch rồi phơi hoặc sấy khô để dùng làm thuốc.
Theo Y học cổ truyền, thuyền thoái có vị ngọt, mặn, tính hàn, quy vào kinh phế và can, có công dụng sơ tán phong nhiệt, lợi họng, giảm ngứa, thanh nhiệt và hỗ trợ cắt co giật.
“Vị thuốc này thường được dùng trong các trường hợp cảm mạo phong nhiệt, ho khan, đau họng, khàn tiếng, nổi ban, mề đay, ngứa ngoài da, mắt đỏ hoặc kinh phong ở trẻ em. Khi điều trị, thuyền thoái thường được phối hợp với bạc hà, cát cánh, liên kiều, kim ngân hoa hay cúc hoa để tăng hiệu quả”, bác sĩ Long nói.
Theo đó, một số bài thuốc dân gian hiện vẫn được áp dụng khá phổ biến. Với chứng đau họng, khàn tiếng do phong nhiệt, người bệnh có thể dùng thuyền thoái phối hợp với bạc hà, cát cánh và cam thảo để sắc uống. Trường hợp nổi mề đay, ngứa ngoài da, vị thuốc này thường kết hợp cùng kinh giới, phòng phong và kim ngân hoa nhằm hỗ trợ thanh nhiệt, giảm ngứa.
Bổ sung thêm, Tiến sĩ, lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu phát triển y dược cổ truyền Việt Nam cho biết, các nghiên cứu hiện đại cho thấy xác ve sầu chứa chitin, protein, axit amin, khoáng chất cùng nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học.
“Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận thuyền thoái có khả năng chống viêm, chống dị ứng, điều hòa miễn dịch, an thần và hỗ trợ chống co giật. Các nhà khoa học cũng phát hiện dược liệu này có thể tham gia bảo vệ tế bào thần kinh thông qua cơ chế chống chết tế bào.
Ngoài ra, thuyền thoái còn chứa các nguyên tố vi lượng như canxi, magie, phốt pho và nhiều hợp chất chống oxy hóa. Đây được cho là những thành phần góp phần tạo nên tác dụng sinh học của vị thuốc trong hỗ trợ điều trị các bệnh lý do phong nhiệt”, Tiến sĩ Giang nói.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý bằng chứng lâm sàng hiện đại về hiệu quả và độ an toàn của thuyền thoái vẫn còn hạn chế, cần thêm nghiên cứu chuyên sâu.
“Liều dùng thông thường của thuyền thoái là 3-6g/ngày đối với người lớn, dùng dưới dạng sắc uống hoặc hoàn tán. Trẻ em cần dùng liều thấp hơn và phải có hướng dẫn của thầy thuốc. Người có tỳ vị hư hàn, tiêu chảy kéo dài, phụ nữ mang thai hoặc dị ứng với côn trùng không nên tự ý sử dụng. Dược liệu cần bảo đảm sạch, khô, không nấm mốc và không lẫn tạp chất”, bác sĩ Long nhấn mạnh.
Từ đầu tháng 4 đến đầu tháng 5, Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa tiếp nhận 9 ca ngộ độc ve sầu. Ngành y tế cảnh báo nguy cơ tăng cao trong mùa hè, khuyến cáo người dân không sử dụng làm thực phẩm.
