Một công dân phản ánh, năm 2008 gia đình mua một thửa đất có diện tích 388m2, trong đó 150m2 đất ở tại nông thôn (ONT) và 238m2 đất trồng cây hàng năm khác (HNK).
Thửa đất đã được UBND huyện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ). Trên giấy chứng nhận cũng thể hiện rõ vị trí phần đất ở.
Tuy nhiên, khi gia đình xây dựng một căn nhà kiên cố, có chiều dài khoảng 16m thì khoảng 4m phần đuôi nhà nằm ngoài vị trí đất ở ONT được thể hiện trên giấy chứng nhận.
Nay gia đình muốn đo đạc lại hiện trạng để làm thủ tục cấp đổi sang giấy chứng nhận mới. Công dân đặt câu hỏi: Quy định có được thực hiện cấp đổi với đúng thông tin trên giấy chứng nhận cũ đã được cấp không, hay cần thực hiện việc nộp phạt và khôi phục hiện trạng đất theo giấy chứng nhận đã cấp? Thủ tục cần thực hiện để xin cấp đổi như thế nào?
Trả lời vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đây là vụ việc cụ thể, thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương. Việc xác định trường hợp cụ thể phải căn cứ hồ sơ quản lý đất đai, quá trình sử dụng đất và các quy định, văn bản hướng dẫn thi hành Luật Đất đai. Do đó, Bộ không có cơ sở để trả lời cụ thể trường hợp của công dân.
Tuy nhiên, Bộ dẫn một số quy định pháp luật về nguyên tắc.
Tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai có quy định về việc giải quyết đối với trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích đã được cấp giấy chứng nhận.
Bên cạnh đó, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai hiện được thực hiện theo Nghị định 123/2024. Trong đó có biện pháp khắc phục hậu quả buộc khôi phục tình trạng ban đầu của thửa đất trước khi vi phạm, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Trường hợp việc sử dụng đất của công dân đáp ứng điều kiện theo quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai thì không áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc khôi phục tình trạng ban đầu của thửa đất trước khi vi phạm.
Cũng theo Bộ này, hiện nay, theo quy định tại Điều 15 Nghị định số 49/2026 thì Chính phủ đã giao UBND cấp tỉnh quy định về hồ sơ, trình tự, thủ tục hành chính về đất đai, trong đó có trình tự, thủ tục đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ).
Do đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị công dân nghiên cứu các quy định trên và gửi kiến nghị đến Sở Nông nghiệp và Môi trường nơi có đất để được hướng dẫn.
Một gia đình sử dụng ổn định thửa đất gần 30 năm, không tranh chấp nhưng gặp vướng mắc khi làm sổ đỏ vì hộ liền kề đang đi làm ăn xa, không có người ký xác nhận ranh giới.
Một trường hợp nhận chuyển quyền sử dụng đất bằng giấy viết tay từ năm 2004. Khi làm thủ tục cấp sổ đỏ lần đầu, người dân được thông báo có thể phải áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, trong đó có việc nộp lại số lợi bất hợp pháp.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời công dân liên quan đến điều kiện chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở đối với thửa đất không tiếp giáp đường giao thông.
