Bánh chuối là một trong những món ăn truyền thống của đồng bào dân tộc Tày ở khu vực các tỉnh vùng núi phía Bắc như Lào Cai, Tuyên Quang, Lạng Sơn…
Món bánh này thường xuất hiện trong những dịp lễ, Tết của bà con địa phương để dâng cúng tổ tiên, tiếp đãi người thân hay mời khách quý.
“Trước đây, người Tày ở Na Hang (Tuyên Quang) thường làm bánh chuối vào rằm tháng 7 âm lịch.
Nhưng ngày nay, món bánh này được chế biến quanh năm, vừa đáp ứng nhu cầu thưởng thức đa dạng của người dân và du khách, vừa góp phần duy trì nét văn hóa ẩm thực đặc sắc của quê hương”, chị Thu Huyền (SN 1996, người dân tộc Tày) chia sẻ.
Chị cho biết, đúng như tên gọi, bánh chuối được làm từ hai nguyên liệu chính là chuối và gạo nếp nương.
Ngoài gạo nếp nương được tuyển chọn kỹ, người Tày còn sử dụng loại chuối Tây (hay còn gọi là chuối Goòng) để món bánh làm ra đạt độ thơm ngon nhất.
Ở đây, khoảng tháng 6, tháng 7 âm lịch hàng năm cũng là mùa chuối chín căng mọng, có chất lượng tốt nhất. Vì vậy, vào thời điểm này, bà con địa phương lại gom chuối về sấy gác bếp với số lượng lớn để làm bánh và bảo quản, tích trữ dùng cả năm.
Chị Huyền cho hay, chuối phải lựa quả chín kỹ, mỏng vỏ. Chuối mua về sẽ được lột vỏ rồi đem sấy gác bếp liên tục vài ngày cho tới khi khô dẻo, chuyển màu nâu óng và tươm mật ngọt.
Đây là công đoạn vất vả, tốn thời gian và công sức nhất trong quá trình làm bánh. Chuối phải được sấy liên tục trong 3 ngày 3 đêm và giữ không để lửa tắt.
Quy trình làm món bánh chuối của người Tày ở Tuyên Quang. Nguồn: Huyền Bún
Người ta phải canh sao cho quả chuối được sấy đến độ có màu nâu mật, không bị khô cứng hay khô trắng, đảm bảo độ mềm dẻo và tỏa mùi thơm đặc trưng.
“Chuối sấy gác bếp ngon hơn chuối phơi nắng hay sấy điện. Cách sấy này cũng giúp chuối lên màu đẹp, tươm mật, làm món bánh ngon ngọt hơn”, chị Huyền kể.
Chuối sau khi sấy đạt yêu cầu được rửa sạch để loại bỏ bụi, tro bếp rồi đem kho với nước đến khi mềm nhừ, lên màu đậm như mật và sánh dẻo thì vớt ra để nguội.
Với gạo nếp nương, người ta ngâm qua đêm, đem đi nghiền ướt rồi ép cho ráo nước. Bột gạo sẽ được trộn cùng chuối gác bếp đã kho mềm, sau đó cho vào cối nhào thành hỗn hợp dẻo mịn.
Người ta chia bột thành từng phần nhỏ, nặn thành bánh rồi gói trong lá chuối rừng. Lá chuối trước khi gói phải được rửa sạch, phơi khô cho có độ dẻo, dai.
Lá gói bánh càng chất lượng thì bánh chuối làm ra sẽ có lớp vỏ nhẵn bóng, không bết dính và dậy mùi thơm tự nhiên.
Tùy văn hóa từng nơi và sở thích từng nhà, người ta có thể làm bánh chuối không nhân hoặc có nhân (lạc hoặc đỗ xanh). Bánh có nhân mang đến hương vị phong phú hơn, trong khi bánh không nhân lại dễ bảo quản và có thể sử dụng lâu hơn.
Theo chị Huyền, người Tày thường gói bánh chuối từng thành cặp, xoắn vặn hai đầu và buộc lạt rồi đem hấp.
Bánh hấp khoảng 45 phút là chín. Khi chín, bánh có màu nâu óng, thơm mùi mật chuối và khi ăn sẽ cảm nhận được độ dẻo dai lạ miệng với vị ngọt dịu, thanh mát tự nhiên.
“Món bánh chuối có vị ngọt thơm vừa phải của chuối và gạo nếp nương nên rất dễ ăn, không ngọt đậm như các loại bánh có đường khác, lại không gây ngán.
Điểm đặc biệt của bánh chuối là dù để vài ngày ở nhiệt độ thường vẫn giữ được độ mềm dẻo, trong khi nhiều loại bánh khác thường bị cứng hoặc giảm hương vị”, chị nêu cảm nhận.
Ảnh, video: Huyền Bún
