Tiến sĩ, lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu phát triển y dược cổ truyền Việt Nam cho biết, từ lâu, ông cha ta đã đúc kết rằng: “Cây dâu có bảy vị thuốc”, bao gồm rễ, vỏ rễ, cành, lá, quả, tằm gửi và cả tổ bọ ngựa trên cây dâu (tang phiêu tiêu). Trong số đó, lá dâu (tang diệp) là vị thuốc được sử dụng phổ biến nhất nhờ tính an toàn cao.
Theo các nghiên cứu khoa học, lá dâu tằm chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học cao như alkaloid DNJ, flavonoid (quercetin, rutin), polyphenol, axit amin, vitamin C, caroten, chất xơ và các khoáng chất thiết yếu (canxi, kali, magie).
Sự phong phú này giúp lá dâu có tác dụng đa chiều: kiểm soát đường huyết, bảo vệ tim mạch, hạ mỡ máu, chống viêm, chống oxy hóa, hỗ trợ giảm cân và cải thiện giấc ngủ.
“Đặc biệt, hoạt chất DNJ trong lá dâu được xem là ‘chìa khóa vàng’ giúp điều hòa chuyển hóa đường. DNJ có cấu trúc gần giống glucose, từ đó ức chế enzym alpha-glucosidase tại ruột non. Khi enzym này bị ức chế, quá trình phân giải tinh bột thành đường đơn diễn ra chậm hơn, hạn chế tình trạng đường huyết tăng đột ngột sau bữa ăn. Đồng thời, chiết xuất lá dâu còn cải thiện độ nhạy insulin, hữu ích cho người bệnh tiểu đường type 2”, Tiến sĩ Giang thông tin.
Theo Đông y, tang diệp có vị ngọt, hơi đắng, tính mát, quy vào kinh phế và can. Công năng chính là sơ tán phong nhiệt, thanh phế chỉ khái, thanh can minh mục, lương huyết sinh tân và an thần nhẹ.
Dưới góc nhìn y học cổ truyền, tiểu đường tương ứng với chứng “tiêu khát”, có căn nguyên chủ yếu là âm hư, nội nhiệt làm hao tổn tân dịch.
“Tang diệp khi vào kinh phế giúp thanh phế sinh tân, giảm khát nước, khô miệng. Khi tác động lên can và tỳ vị, dược liệu hỗ trợ điều hòa tiêu hóa, cải thiện tình trạng ăn nhiều mà không hấp thu. Đồng thời, tác dụng lương huyết và nhuận táo giúp giảm tiểu nhiều, ổn định nội môi cơ thể”, Tiến sĩ Giang nhấn mạnh.
Người bệnh có thể phối hợp lá dâu với mướp đắng sắc lấy nước uống. Lá dâu giúp giảm hấp thu đường từ ruột trong khi mướp đắng thúc đẩy tế bào sử dụng glucose hiệu quả hơn. Sự kết hợp này tạo tác động kép, vừa kiểm soát đường huyết sau ăn vừa thanh nhiệt, giải độc.
Ngoài ra, người dân cũng có thể kết hợp lá dâu, huyền sâm, thiên môn đông. Bài thuốc này thường dùng cho người tiểu đường kèm mất ngủ, gầy sút, nóng trong kéo dài, có tác dụng tư âm, sinh tân dịch, cải thiện giấc ngủ và hỗ trợ phục hồi thể trạng.
2 nhóm người không sử dụng:
– Phụ nữ đang cho con bú không dùng lá dâu để tránh mất sữa.
– Người tỳ vị hư hàn nên dùng liều thấp và phối hợp dược liệu tính ấm.
Trước khi sử dụng các bài thuốc Đông y, người bệnh cần tham khảo ý kiến của các bác sĩ, lương y có kiến thức chuyên môn.
Nước siro dâu tằm màu tím sẫm khiến nhiều người tin rằng loại nước giải khát này có tác dụng “bổ máu”. Tuy nhiên, loại quả này chỉ thực sự tốt khi sử dụng đúng cách, nếu lạm dụng hoặc bảo quản không đúng, có thể trở thành nguồn đường ẩn.
Thường bị nhầm lẫn là cỏ dại, rau má mỡ (rau má chuột) lại là một vị thuốc nam với nhiều công dụng từ thanh nhiệt đến kháng viêm.
Mùa hè, thời tiết oi bức khiến cơ thể dễ bị nóng trong, nổi mụn, mất nước và mệt mỏi. Việc bổ sung đúng loại thực phẩm sẽ giúp cơ thể thanh nhiệt, giải độc, làm mát gan.
