Trong chuyến về quê ở xã Vũ Tiên, tỉnh Hưng Yên (xã Vũ Đoài, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình cũ) gần đây, chị Nhật Hà (Hà Nội) có dịp tham dự một đám giỗ truyền thống.
Trong mâm cỗ, ngoài các món quen thuộc như xôi ruốc, tôm chiên, gà luộc…, chị ấn tượng nhất với món củ chuối om lươn.
Đây là món ăn khá phổ biến ở một số địa phương miền Bắc, không chỉ xuất hiện trong bữa cơm thường ngày mà còn góp mặt trong thực đơn mâm cỗ các dịp giỗ chạp, cưới hỏi…
“Khi nếm thử, tôi thực sự bất ngờ vì củ chuối được chế biến khéo léo nên không bị chát, ăn lại giòn, bùi bùi và nước om cũng đậm đà”, chị Hà miêu tả.
Theo cảm nhận của người phụ nữ này, món củ chuối om lươn có vị lạ miệng, dễ ăn. Củ chuối mềm nhưng vẫn giữ được độ giòn nhẹ, ngấm vị nước om và hòa quyện với vị ngọt tự nhiên của lươn cùng mùi thơm đặc trưng của lá lốt.
“Món ăn này cũng hút khách thưởng thức nhất trong mâm cỗ, đến mức ‘ai nhìn cũng muốn gắp’ và nhanh chóng hết đầu tiên”, chị chia sẻ thêm.
Anh Phạm Tuyến – người địa phương kiêm đứng bếp làm cỗ cho biết, món củ chuối om lươn được nấu từ các nguyên liệu dân dã, sẵn có ở vùng nông thôn, trong đó chủ yếu là các sản vật “dưới lòng đất” như lươn và củ chuối.
Củ chuối thực chất là phần thân ngầm của cây chuối. Sở dĩ gọi là thân ngầm vì bộ phận này mọc trong lòng đất, còn phần phía trên là “thân giả” – nơi có các bẹ lá được phát triển từ phần trên của thân ngầm.
Ngoài ra, món ăn còn có mùi thơm và hương vị đặc trưng từ lá lốt.
Theo anh Tuyến, sơ chế lươn là công đoạn tốn nhiều thời gian và đòi hỏi kỳ công nhất. Sau khi làm sạch, lươn được lọc thịt và tách xương.
Phần thịt được giữ nguyên. Còn xương lươn đem đi giã nhuyễn rồi trộn cùng thịt băm, nấm hương và mộc nhĩ. Hỗn hợp này tiếp tục được bọc trong lá lốt, cố định bằng dây chuối khô.
Tiếp đến là công đoạn sơ chế củ chuối. Củ chuối khi đào lên đem gọt vỏ, rửa sạch, thái sợi, ngâm trong nước muối loãng để tránh thâm, giảm chát và giữ độ giòn, sau đó vớt ra để ráo.
Theo kinh nghiệm của người địa phương, củ chuối nên chọn củ chuối hạt, loại còn non để khử được vị tanh của lươn và giúp món ăn có hương vị thơm ngon riêng.
Củ chuối sơ chế xong thì đem om kỹ, đến khi chín mềm và ngấm nước dùng thì nêm nếm gia vị vừa miệng rồi cho lươn cuộn lá lốt vào cuối cùng.
Nhờ tận dụng cả phần thịt lẫn xương mà món củ chuối om lươn có vị ngọt tự nhiên. Nước om sánh quyện, đậm đà và dậy mùi thơm của lá lốt. Còn củ chuối mềm nhưng vẫn có độ giòn nhẹ, ăn bùi bùi.
Anh Tuyến cho hay, món củ chuối om lươn không chỉ ngon, lạ miệng mà còn được tin rằng rất bổ dưỡng.
Theo Đông y, thịt lươn có vị ngọt, được cho là có tính ôn (ấm), bổ kinh tỳ vị, có tác dụng bồi dưỡng khí huyết, ôn dương, ích tỳ, bồi bổ can thận, cường kiện gân cốt, khu phong trừ thấp, chữa các chứng lao lực, ho hen… Còn củ chuối có vị ngọt, tính hàn, giúp thanh nhiệt giải độc, chủ trị chữa nhọt sưng nóng, đái tháo đường, mụn nhọt.
Chính bởi vậy, việc kết hợp củ chuối với lươn giúp trung hòa các nguyên liệu, tạo thành món ngon bổ dưỡng cho sức khỏe con người.
Ảnh: Nhật Hà
