Quy định cấm trẻ em ngồi hàng ghế trước trên ô tô đã được áp dụng tại nhiều quốc gia xuất phát từ những nghiên cứu chuyên sâu về an toàn giao thông.
Thực tế cho thấy, ghế phụ cạnh người lái luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn đối với trẻ nhỏ so với hàng ghế phía sau khi xảy ra va chạm giao thông.
Nguy cơ chấn thương từ cơ chế bung của túi khí trước
Hệ thống túi khí phía trước trên các dòng xe ô tô hiện nay được nghiên cứu và thiết kế để tối ưu hóa khả năng bảo vệ cho người trưởng thành, những người có chiều cao, cân nặng và tư thế ngồi tiêu chuẩn. Khi kết hợp cùng dây đai an toàn, thiết bị này giảm thiểu tối đa lực tác động cho hành khách lớn tuổi.
Tuy nhiên, đối với trẻ em, đặc biệt là nhóm tuổi mầm non và tiểu học, túi khí lại trở thành tác nhân có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng. Lực bung của túi khí khi xảy ra va chạm mạnh diễn ra với tốc độ và áp lực rất lớn. Trong khi đó, hệ xương và cơ cổ của trẻ nhỏ chưa phát triển hoàn thiện để chống chọi với xung lực này.
Thêm vào đó, do thể hình thấp bé, trẻ nhỏ khi ngồi ghế trước thường có xu hướng rướn người về phía bảng táp-lô để quan sát đường. Đối với trường hợp trẻ ngồi trong lòng người lớn, dây an toàn không thể phát huy tác dụng cố định, khiến ngực trẻ áp sát vào táp-lô. Trạng thái này khiến lực tác động từ túi khí dễ dẫn đến các chấn thương nghiêm trọng ở vùng đầu, cổ, ngực, thậm chí gây tử vong, đặc biệt là đối với trẻ sơ sinh nằm trên ghế chuyên dụng quay mặt về phía sau.
Giải pháp kỹ thuật đối với các dòng xe không có ghế sau
Đối với những mẫu xe đặc thù không trang bị hàng ghế sau hoặc hàng ghế sau không có chức năng chở hành khách, việc di chuyển cùng trẻ nhỏ được các chuyên gia khuyến cáo là nên hạn chế. Dù vậy, trong các tình huống bắt buộc phải di chuyển, người lái cần thực hiện các biện pháp kỹ thuật để giảm thiểu rủi ro.
Theo hướng dẫn từ các nhà sản xuất, người dùng cần chủ động vô hiệu hóa hệ thống túi khí phía trước dành cho ghế phụ. Đồng thời, ghế phụ cần được điều chỉnh lùi sâu về phía sau tối đa nhằm tạo khoảng cách an toàn lớn nhất có thể với bảng táp-lô trước khi lắp đặt ghế chuyên dụng cho trẻ.
Hàng ghế sau được đánh giá an toàn hơn
Các số liệu nghiên cứu an toàn giao thông quốc tế đều chỉ ra rằng, tỷ lệ tử vong và chấn thương nặng của trẻ em ngồi ở hàng ghế sau thấp hơn rõ rệt so với hàng ghế trước. Nguyên nhân do vị trí này nằm xa điểm va chạm trực diện nhất khi xe gặp tai nạn từ phía trước.
Hàng ghế sau cung cấp khoảng trống lớn hơn để hấp thụ các xung lực co rúm của thân xe. Trong số các vị trí, ghế chính giữa của hàng ghế sau được đánh giá là điểm an toàn nhất, với điều kiện vị trí này được trang bị đầy đủ dây đai an toàn hoặc các điểm neo giữ ghế trẻ em tiêu chuẩn.
Kiểm soát nguy cơ mất tập trung cho người điều khiển phương tiện
Việc cách ly trẻ nhỏ khỏi không gian khoang lái phía trước còn giúp đảm bảo an toàn chủ động cho quá trình vận hành. Trẻ nhỏ với đặc tính hiếu động thường dễ gây xao nhãng cho người lái. Khi ngồi ở hàng ghế trước, trẻ có thể vô tình tác động vào cần số, vô-lăng, hệ thống nút bấm điều khiển trung tâm hoặc tự ý mở chốt cửa khi xe đang vận hành. Những nguy cơ này sẽ được kiểm soát chặt chẽ khi trẻ được cố định rõ ràng bằng ghế chuyên dụng hoặc hệ thống dây đai phù hợp ở phía sau.
Luật hóa quy định an toàn cho trẻ em trên ô tô tại Việt Nam
Tại Việt Nam, các giải pháp bảo vệ trẻ em trên xe cơ giới đã chính thức được đưa vào văn bản quy phạm pháp luật. Cụ thể, khoản 3 Điều 10 của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 118/2025/QH15) quy định rõ: Từ ngày 1/7, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m trên xe ô tô, người điều khiển phương tiện bắt buộc phải sử dụng và hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ.
Quy định này cũng nghiêm cấm việc cho trẻ em thuộc diện nêu trên ngồi cùng hàng ghế với người lái xe. Việc áp dụng chế tài này đưa hệ thống luật giao thông đường bộ Việt Nam tiệm cận với tiêu chuẩn chung của nhiều quốc gia phát triển, hướng tới mục tiêu giảm thiểu tối đa tổn thương cho trẻ em khi tham gia giao thông.
TH (Otoxemay)
