Đầm Vân Long là khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước lớn nhất vùng đồng bằng châu thổ Bắc Bộ, nằm ở vùng núi ngoài đê xã Gia Vân, Gia Viễn, Gia Hưng (Ninh Bình). Khu vực này có diện tích khoảng 3.000ha, trong đó 3/4 là núi đá vôi, 1/4 là đất ngập nước. Đầm Vân Long được đưa vào khai thác du lịch từ năm 1998 và hiện là một trong những điểm đến hấp dẫn của du lịch sinh thái miền Bắc.
Theo người dân thôn Thập Ninh, xã Gia Vân (Ninh Bình), năm 1960, một tuyến đê dài hơn 30km được đắp ở tả ngạn sông Đáy nhằm mục đích trị thủy. Từ đó, Vân Long hình thành vùng đất ngập nước rộng lớn, các ngọn núi đá vôi bị “cô lập”, tạo thành những đảo đá giữa thung nước mênh mông.
Nhận thấy hệ sinh thái đặc biệt cùng cảnh quan hấp dẫn, người dân địa phương đã cùng nhau cam kết bảo vệ rừng, không chặt phá cây cối, không khai thác đá và gìn giữ hệ động, thực vật, từng bước đưa nơi đây trở thành điểm du lịch sinh thái phục vụ du khách.
Dạo bước dọc theo con đê bao quanh đầm, du khách có thể phóng tầm mắt chiêm ngưỡng không gian non nước rộng lớn, hoang sơ và yên bình. Những dãy núi đá vôi bao quanh phản chiếu xuống mặt nước phẳng lặng, tạo nên khung cảnh nên thơ, hiền hòa.
Để khám phá Vân Long, du khách sử dụng thuyền nhỏ di chuyển trên mặt đầm. Chính sự phẳng lặng hiếm có của làn nước đã khiến nơi đây được mệnh danh là “vịnh không sóng”. Khi thuyền lướt nhẹ, mặt nước trong vắt như tấm gương khổng lồ, hiện rõ những lớp rong rêu dưới đáy.
Ngồi trên thuyền, du khách cảm nhận rõ không gian thư giãn và yên bình như một bức tranh thủy mặc. Bốn bề là những dãy núi đá vôi mang hình dáng độc đáo như núi Mèo Cào, núi Mâm Xôi, núi Hòm Sách, Đá Bàn, núi Nghiên, núi Mồ Côi, núi Cô Tiên… hòa cùng mây trời, tạo nên cảnh sắc thiên nhiên ấn tượng.
Không chỉ có cảnh quan mặt nước, Vân Long còn sở hữu hệ thống hang động phong phú như hang Cá, hang Bóng, hang Rùa, hang Chanh. Trong đó, hang Cá là hang xuyên thủng dài khoảng 250m, cao 8m, rộng 10m, được đánh giá là một trong những hang động đẹp của khu vực.
Núi Mèo Cào là điểm nhấn nổi bật tại Vân Long với vách núi dựng đứng. Từ đỉnh xuống chân núi xuất hiện những vết xước trên đá giống như dấu cào của mèo, từ đó hình thành tên gọi núi Mèo Cào.
Ngọn núi cao khoảng 150-200m, nằm độc lập như một hòn đảo giữa vùng nước ngập mênh mông. Trên vách núi được cho là còn lưu giữ các nhai bích họa (tranh khắc trên vách đá) cổ, tạo nên sự tò mò và thu hút giới nghiên cứu.
Đầm Vân Long được Trung tâm Sách Kỷ lục Việt Nam ghi nhận là “Nơi có số lượng cá thể voọc mông trắng nhiều nhất” và “Nơi có bức tranh tự nhiên lớn nhất” vào năm 2010. Ngoài ra, nơi đây còn được công nhận là khu Ramsar (vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế – PV) của thế giới.
Hiện nay, ở Vân Long có khoảng hơn 100 cá thể voọc mông trắng, 722 loài thực vật, 39 loài động vật và 100 loài chim sinh sống.
Hang Bụt là hang động xuyên thủy (xuyên qua nước) dài 500m với nhiều thạch n hũ hình thù độc đáo và đặc biệt có nhũ đá giống hình tượng Phật ngồi thiền.
Động Vái Giời được hình thành từ khoảng thế kỷ X với hệ thống nhũ đá, được mệnh danh là chốn bồng lai tiên cảnh và được chia thành 3 tầng tượng trưng cho “trần gian – địa ngục – thiên đường”.
“Tuyệt Tình Cốc” hay chùa Linh Quy Pháp Ẩn trong MV của Sơn Tùng mới đây sở hữu cảnh đẹp huyền bí, tĩnh lặng và độc đáo đang thu hút hàng ngàn lượt khách tham quan mỗi ngày.
